خانه / بیابان وکویر / آیا بیابان با کویر فرق دارد ؟
آیا بیابان با کویر فرق دارد ؟

آیا بیابان با کویر فرق دارد ؟

تفاوت بسیار ظریفی بین مناطق کویری و بیابانی وجود دارد که  باعث میشود که این دو منطقه به کرات با هم اشتباه گرفته شوند بسیاری از مناطق ذکر شده به عنوان کویر در دل بیابان ها واقه شده که تمیز دادن آنها از یک دیگر هر از چندگاهی برای افراد عادی بسیار مشکل است.

بیابان : تعریف بیابان از دیدگاههای مختلف فرق می کند به عنوان مثال از نظر جغرافیا و اقلیم شناسی بیابان های واقعی به سرزمینی گفته می شود که:

متوسط بارش سالانه آن کمتر از mm50 است.

در گیاه شناسی، کشاورزی و منابع طبیعی مناطقی را بیابان گویند که:

 از لحاظ پوشش گیاهی بسیار فقیر باشد. و یا سطح وسیعی از آن به کلی فاقد گیاه باشد. از دیدگاه اکولوژی یا سازمان ملل متحد بیابانی شدن یا پیشروی بیابان (Desertifi cation) عبارت است از :

« کاهش فعالیتهای بیولوژیکی » (کاهش فعالیتهای انسان، حیوان و گیاه).

بیابانها عمدتا ً در قلمرو بین المدارین و یا برخی از مناطق بری ، آنجا که زمستانهای سرد و تابستانهای گرم دارد گسترش یافته است و حدود یک سوم از خشکیها را اشتغال کرده و یونسکو وسعت آن را ۵۰ میلیون کیلومتر برآورده کرده است . با توجه ساده به نقشه پراکندگی بیابانها می توان دریافت که تقریباً بین مدارات ۲۰ تا ۴۰ درجه در نیمکره شمالی بیابانهای صحرای آفریقا – عربستان – ایران – آسیای مرکزی – و آمریکای شمالی و در نیمکره جنوبی بیابانهای : شیلی – پرو –

 آرژانتین – آفریقای جنوب غربی و استرالیا گسترده شده اند

آیا بیابان با کویر فرق دارد؟

در تقسیم بندی پوشش گیاهی ( فلور ) مخصوص نواحی بیابانی با توجه به شرایط خاک می توان به گیاهان ماسه دوست – نمک دوست – گیاهان خشکی پسند – گیاهان صخره دوست – گیاهان گچ دوست – گیاهان شن دوست اشاره کرد. آویشن-

 صبر زرد- نخودک- اسکنبیل- ریش بز- انجیر صحرایی- دم گاوی- گون- سیاه شور- مریم گلی- هندوانه ابوجهل- جغجغه- اسپندتیغ شیر-کاروان کش-انواع کاکتوس ها – قیچ- نی بیابان- گز- تاغ و …

آیا بیابان با کویر فرق دارد؟

 البته قابل ذکر است که تفاوت بسیار ظریفی بین مناطق کویری و بیابانی وجود دارد که متاسفانه باعث میشود که این دو منطقه به کرات با هم اشتباه گرفته شوند بسیاری از مناطق ذکر شده به عنوان کویر در دل بیابان ها واقه شده که تمیز دادن آنها از یک دیگر هر از چندگاهی برای افراد عادی بسیار مشکل از این قبیل گیاهانند

از جانوران مناطق بیابانی می توان به  موش صحرایی – موش خاردار – سیاه گوش – روباه شنی روباه ترکمنی – گوزن زرد ایرانی – کارکال – کفتار – خفاش – خرگوش – خارپشت – کانگورو – یوزپلنگ – بز وحشی – جبیر – گربه وحشی …

آیا بیابان با کویر فرق دارد؟

• ویژگیهای بیابان

مواد رسوبی آن بیشتر ماسه ،شن ،ریگ …و خاک آن دارای بافت درشت تری نسبت به کویر است .

مقدار شوری و نمک آن کمتر از کویر است.

پوشش گیاهی در بیابان بسیار بسیار کم و نادر است.

بیابان معمولا فاقد آب است ،مگر در واحه ها.

بیابان برعکس کویر سطحی نسبتا ناهموار دارد و خیلی مسطح نیست .

بخاطر نبودن رطوبت با اندک بادی ذرات شن و ماسه حرکت کرده و از جایی به جای دیگر منتقل می شوند.ولی در کویر بخاطر وجود رطوبت و پوشش گیاهی جابجایی مواد به مراتب کمتر است.

آیا بیابان با کویر فرق دارد؟

کویر : به مناطقی اتلاق میشود لم یزرع، در دل بیابان و انتهای حوزه آبخیز که به علت فشار آب در سطوح پایین زمین ، نمک به سطح زمین نزدیک و موجب خشکی شدید می شود

کویرها دو نوعند :

۱-کویر گیاهدار (گیاهان غیرزراعی مقاوم به شوری مثل نی، گز، خارشتر و اشنی‌‌یان در آنها میروید. در این صورت گفته می‌شود کویرهای گیاه‌دار زمین‌هایی است که قابل کشاورزی نیست ولی گیاه دارد )

۲-کویر فاقد گیاه ( حتی پسته و خرما و جو که به شوری مقاومند نمی‌توانند در این زمین برویند منتها اگر مقدار نمک خاک از یک حدی تجاوز بکند تقریباً‌ از ۳ درصد دیگر هیچ گیاهی در آن به‌عمل نخواهد آمد در این صورت کویرهای فاقد گیاه ولی دارای قشر نمکی به‌وجود می‌آیند مثل کویر مرکزی ایران)

گرمسار، سمنان، دامغان و شاهرود در شمال کویر مرکزی واقع شده و خور و بیابانک و جندق در جنوب آن قرار گرفته است. این کویر است یعنی نمک‌زار است ولی دورتادور آن در وسط کویر دیگر هیچ گیاهی وجود ندارد. برای مثال، دشت کویر، کویر مرکزی ایران هیچ شباهتی با بیابان لوت ندارد یا به عنوان مثال یزد یک منطقه بیابانی است اما ده تا کویر دارد یعنی ده تا نمک‌زار دارد. مثلاً‌ کویر ساغند با اطرافش هیچ شباهتی ندارد.

در کشور ما در حدود ۵۰ قطعه کویر وجود دارد که بزرگترین آن همین کویر مرکزی ایران است که مساحت آن صدهزار کیلومتر مربع است. این کویر بزرگترین کویر یا نمک‌زار دنیاست. در هیچ کجای دنیا با این وسعت نمک‌زار وجود ندارد.

• ویژگی های کویر

دارای خاک ریز بافت مثل رس و …است.

پوشش گیاهی از نوع شوری پسند (هالوفیت )است.

فاقد گیاه یا گیاهدارند که کویرهای گیاهدار به فراوانی یافت میشوند

کویرها اغلب دارای آب هستند و سطح آب هم معمولا بالا است.

سطحی نسبتا صاف دارند و معمولا آب ناهمواری های اطراف وارد آن می شود.و بهمین دلیل گاهی بصورت دریاچه های کوچک فصلی ظاهر می شوند.

کویر معمولا عارضه ای است در داخل بیابان .

درجه شوری آن فوق العاده زیاد است

برای تشکیل کویر چهار شرط لازم است:

۱- زمین‏های پست؛

۲- خاک‏نرم و ریزدانه؛

۳- سطح ایستادگی بالا و نوسان شدید فصلی آن؛

۴- وجود املاح و سازنده‏های تبخیری شور و غیرشور.

پرسش :(پاسخ را در قسمت نظرات بنویسید)

کدام گزینه تفاوت بین کویر و بیابان به درستی عنوان نشده است؟

۱) خاک کویر نمک بیشتری نسبت به بیابان دارد

۲) خاک کویر ذرات درشت تری نسبت به بیابان دارد

۳) خاک بیابان گیاه بیشتری نسبت به کویر دارد

۴) سطح کویر هموار تر از بیابان است

منبع : aftabkalout.com

درباره نویسنده سایت

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا