خانه / مرتع ومرتعداری / چگونه میزان خسارت بر مراتع تخریب شده را برآورد کنیم ؟
چگونه میزان خسارت بر مراتع تخریب شده را برآورد کنیم ؟

چگونه میزان خسارت بر مراتع تخریب شده را برآورد کنیم ؟

بررسی در مورد چگونگی  تخریب و تعیین میزان خسارت وارده به مراتع و عرصه های منابع طبیعی  به عهده کارشناسان رشته کشاورزی و منابع طبیعی است  . قبل از اینکه به موضوع اصلی بپردازیم بد نیست ابتدا  راجع به عواملی که به مرتع خسارت می زنند  آگاهی داشته باشیم  .

۱ – علت های طبیعی تخریب مراتع  :
 –  خشکی  هوا و کمبود بارندگی  –  نامنظم بودن و پراکنش نامناسب بارندگی  –  گرما و تبخیر شدید  –  باد و طوفان های شدید   –  فرسایش های بادی  –  بادهای خشک و داغ  –  گردو غبار و گردگرفتگی در سطح گیاهان  – جنس و ترکیبات زمین و شوری آب و خاک  و ….

۲ – علت های انسانی تخریب مراتع  :
آنچه که مربوط به وظیفه کارشناسی است علت های انسانی تخریب مراتع می باشد که  توسط متخلفین و متجاوزین  انجام می شود و مهم ترین انها عبارتند از :

–     تصرف عرصه های منابع طبیعی توسط متجاوزین و شخم مراتع به منظور کشت  برخی از محصولات زراعی دیم  که موجب خسارت کامل و نابودی مرتع می شود  و  چندین سال باید سپری شود تا مرتع به وضع اولیه برگردد  و لذا  مرتع تخریب شده و شخم خورده تا چندین سال بهره وری مرتعی مناسب نخواهد داشت .

–      بوته کنی  و جمع آوری و انتقال بوته ها از مرتع که معمولا  برای مصرف سوخت  انجام می شود و موجب فقر شدید پوشش گیاهی مرتع می شود مخصوصا اگر ریشه کنی شده باشد .

–     جمع آوری بی رویه گیاهان مرتعی داروئی و صنعتی  توسط  متجاوزین و نیز بهره برداری بیش از حد از گیاهان مرتعی  دارویی و صنعتی توسط بهره برداران  مجاز

–      چراندن بیش از حد مجاز  ظرفیت دام توسط  دامداران  در مراتع  (  عدم تعادل بین تعداد دام و ظرفیت تولیدی مراتع  )  که ممکن است به علت ورود دام بیش از ظرفیت به مرتع باشد و یا به علت چرای مفرط توسط دامهای موجود باشد .

–      چراندن بی موقع و زودهنگام  دام  توسط  دامداران  که  معمولا در فصل بهار است و موجب  می شود گیاهان جوان قبل از بذردهی از بین بروند و روند  طبیعی رشد گیاه مختل شده و در سالهای بعدی تراکم مرتع و جمعیت گیاهی کاهش می یابد .

–      چراندن  طولانی مدت دام  توسط  دامداران  در مراتع و  خروج دیرهنگام  و  بیش از حد مجاز  موجب تخلیه پوشش گیاهی مرتع و اختلال در روند احیای مرتع در سالهای بعدی خواهد شد .

–      خسارت به پوشش گیاهی مرتع در اثر حرکت  دادن تعداد زیاد دام در مراتع در مسیر چرا  که موجب کاهش تراکم گیاهی می شود

–      خسارت به زمین و کوبیده شدن عرصه مرتع در اثر حرکت تعداد زیاد دام در مراتع در مسیر چرا

–      ناهماهنگی بین نوع دام و نوع علوفه مرتعی

–      سوزاندن بوته ها و ایجاد اتش سوزی در مرتع   ،   مدت زمان لازم  برای بازسازی مرتع بسته به وضعیت مرتع و شدت خسارت  چندین سال طول می کشد .

–      احداث راه و جاده سازی و یا ایجاد سازه هایی که در روند طبیعی بهره برداری از مراتع اختلال ایجاد میکنند و موجب برهم خوردن آرامش طبیعی منطقه مرتعی می شوند .
چگونه میزان خسارت وارده به مرتع را تعیین کنیم  ؟

فرمول  فراگیر و  قطعی  برای تعیین میزان خسارت به مرتع  تدوین و معرفی نشده است    و یا اینکه اینجانب  در جائی ندیده ام  .   به نظر اینجانب صرف نظر از اینکه مرتع مورد نظر ما بر اثر کدامیک از عوامل انسانی فوق الذکر دچار خسارت و تخریب شده باشد  میتوانیم با استفاده از روش زیر  خسارت مرتع را تعیین و در نظریات کارشناسی خود مورد عمل قرار دهیم  . این یک نظر تجربی و پیشنهادی است . در این خصوص  محتاج نظریات مشورتی و ارشادات همه عزیزان کارشناس و سایر خوانندگان محترم  و صاحب نظر این وبلاگ هستم   .

ابتدا  باید ارزش  علوفه  مرتعی  مرتع مورد نظرمان  ( ارزش اقتصادی مرتع  )  را تعیین کنیم  .   چگونه  ؟

جهت بدست آوردن ارزش و  قیمت علوفه مرتعی از روش معادل سازی  علوفه مرتعی با جیره‌ مورد استفاده برای گوسفند (  جیره ای که شامل احتیاجات رشد گوسفند در  دوران شیر دهی و زایمان باشد  ) استفاده  می کنیم   .   این جیره دارای  یک کیلوگرم کاه    ،  ۳۰۰ گرم سبوس گندم   ،  ۵۰۰ گرم یونجه خشک   ،   ۲۰۰  گرم   جو   می باشد   .
مثال  :   ( برای معادل سازی ارزش علوفه مرتعی با جیره دام )
( قیمتهای زیر مربوط به تاریخ  اواخر   خرداد ماه   سال ۱۳۹۳   در   مشهد   می باشد   )

کاه     :     ۱۰۰۰   گرم   از قرار هر کیلو    ۴۰۰۰  ریال  به ارزش     ۴۰۰۰  ریال

سبوس   :     ۳۰۰     گرم  از قرار هر کیلو      ۸۰۰۰ریال   به   ارزش   ۲۴۰۰  ریال

یونجه   :     ۵۰۰     گرم   از قرار هر کیلو      ۷۲۰۰ریال   به  ارزش    ۳۶۰۰  ریال

جو  :    ۲۰۰     گرم   از قرارهر کیلو     ۱۰۰۰۰ ریال  به  ارزش    ۲۰۰۰  ریال

جمع    :       ۲۰۰۰    گرم    جمعا  به   ارزش   ۱۲۰۰۰   ریال

( قیمتهای زیر مربوط به اواخر  خرداد ماه   سال ۱۳۹۳  در   مشهد  می باشد   )

جیره ای با ترکیب فوق  دارای حدود  ۱۰۰۰   گرم  TDN   (  میزان  مواد غذائی قابل هضم در معده دام  )  می باشد  و لذا   ارزش  این مقدار  TDN    مبلغ    ۱۲۰۰۰     ریال    خواهد   بود    .    اگر ضریب   TDN    را برای  علوفه مرتعی    ۵۵  درصد    منظور کنیم  ، قیمت یک کیلوگرم ازآن    ۶۶۰۰    ریال  تعیین می‌شود و به این ترتیب می‌توان  ارزش اقتصادی  علوفه   مرتعی  را محاسبه نمود    .

تعیین خسارت    : 

خسارت وارده   بر مرتع تخریب شده از  حاصلضرب  مساحت  مرتع  ضربدر  متوسط   تولید  علوفه مرتعی در شرائط متعادل  در هر هکتار   ضربدر  درصد خسارت وارده   ضربدر   مدت  زمان مورد نیاز برای بازسازی مرتع   ضربدر  قیمت هر کیلو علوفه مرتعی   به دست می آید   .
مثال  :

اگر سطح مرتع تخریب شده ۵  هکتار باشد   و   متوسط   تولید  علوفه  خشک مرتعی در شرائط متعادل  ۳۰۰   کیلوگرم در هر هکتار باشد    و   درصد خسارت وارده ۷۰   درصد باشد   و   مدت  زمان مورد نیاز برای بازسازی مرتع  ۴   سال   در نظر گرفته شود   ،   بر اساس قیمت هر کیلو علوفه مرتعی ۶۶۰۰   ریال   مبلغ خسارت وارده بر این مرتع   ۲۷۷۲۰۰۰۰  ریال  خواهد بود   .

(((   ۲۷۷۲۰۰۰۰  =   ۴  *   ۰/۷    *   ۶۶۰۰   *   ۳۰۰   *   ۵     )))

 

منبع : http://karshenaserooz.blogfa.com

درباره نویسنده سایت

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا