خانه / اخبار و اطلاعیه / بزرگترین دریاچه ایران در حال تبدیل شدن به شوره زار
بزرگترین دریاچه ایران در حال تبدیل شدن به شوره زار

بزرگترین دریاچه ایران در حال تبدیل شدن به شوره زار

مطلبی که در زیر می آید گزارشی است که گزارشگر خبرگزاری آسوشیتدپرس از وضعیت و سرنوشت دردناک دریاچه ارومیه تهیه کرده است. این گزارش که در تاریخ ۴ خرداد ۱۳۹۰به سراسر جهان مخابره شد به فارسی برگردانده شده است. به امید روزی که که این دریاچه زیبا با همّت و تدبیر مسؤولین کشور و منطقه و تلاش دانشجویان، دانش آموزان و مردم احیا شده و دوباره پر آب گردد مطلب زیر را می خوانیم.

برگردان: علیرضا طالب زاده

ایران- منطقه آذربایجان- دریاچه ارومیّه
ازدامنه یک تپه کمال سعادت با نومیدی و ناراحتی به صدها مسافری نگاه می کرد که همه آنها در زمانی نه چندان دور از مشتری های او بودند. او بخوبی می دانست که دیگر نمی تواند آنها را با قایقش برای یک گردش تفریحی آخر هفته ای در فصل بهار روی دریاچه زیبای ارومیه سومین دریاچه شور جهان ببرد.
سعادت در حالیکه به جاییکه قایق کاملاً با نمکهای خشک شده محاصره شده بود اشاره می کرد گفت: “می بینی، ته قایق روی زمین نشسته است. دیگر نمی تواند حرکت کند!” او ناراحت بود از این که نمی توانست بفهمد که چرا دریاچه هر روز کوچک تر می شود.
دریاچه دوست داشتنی و طویل آذربایجان که محل زیست فلامینگوهای مهاجر، پلیکانها و مرغان دریایی است تا ۶۰ درصد کوچک شده است. بنا به گفته کارشناسان دریاچه می تواند در عرض فقط چند سال کاملاً محو شود. کارشناسان و متخصصان علت خشک شدن دریاچه را خشکسالی، سیاست های غلط آبیاری، توسعه و سدسازی روی رودخانه هایی می دانند که دریاچه را تغذیه می کنند.
تا دو سال قبل سعادت برای کمک خرجی به درآمد خود که از راه پرورش بادام و انگور بدست می آورد گردشگران و مسافران را با قایق خود روی دریاچه به گردش می برد. امّا از زمانی که دریاچه عقب نشینی کرد و نمکش زیاد شد او دانست که باید هر ۱۰ دقیقه قایق را متوقف کرده و پره های آن را از نمک پاک کند و در آخر سر مجبور شد که این شغل دوم را که کمک هزینه ای برای تامین مایحتاج ۵ سر عائله خود بود رها کند . سعادت می گفت: گردشگران از یک چنین گردش خسته کننده ای لذت نمی بردند. آنها مجبور بودند صدها متر از بستر پر از نمک دریاچه را طی کنند تا به محل لنگر قایق برسند.
صاحبان قایق های دیگر نیز قایق های خود را کنار خانه هایشان گذاشته اند. آنها خود نیز آنجا ایستاده و با غصه و ناراحتی روزهای پرآب دریاچه را به یاد می آورند. عقب نشینی دریاچه روی قشر عظیمی از مردم تاثیر گذاشته و عواقب گسترده ای بدنبال خواهد داشت. در فروردین سال ۹۰ مسئولین فعالیتهای اسکله مجاور بندر گلمانخانه را به علت فقدان آب دریاچه متوقف ساختند. در حال حاضر سطح کنونی آب در عمیق ترین قسمت دریاچه تنها به ۲ متر می رسد. اسکله های بندر شرفخانه و جزیره اسلامی نیز به سرنوشت مشابهی دچار شده اند. پسروی آب همچنین صنعت هتلداری و فعالیتهای توریسم را در منطقه تضعیف کرده و پروژه های ساخت هتل ها راکد مانده اند چرا که مقاطعه کاران و سرمایه گذاران تمایلی به ادامه کار ندارند. غیر از مساله توریسم دریاچه اشباع شده نمک تهدیدی برای کشاورزی شمال غرب ایران محسوب می شود چرا که در بعضی مواقع نمک با طوفان به دوردست ها برده می شود. بیشتر کشاورزان و مزرعه داران درباره آینده زمین هایشان و منطقه که قرنها بخاطر داشتن سیب، انگور، گردو، بادام، پیاز، همچنین عرقیات خوشبوی گیاهی، شیرینی و نقل و حلواهای شیرین و خوشمزه معروف بوده است نگران هستند.
مسعود محمدیان رییس سازمان جهاد کشاورزی استان آذربایجان شرقی واقع در شرق دریاچه که در ۶۰۰ کیلومتری پایتخت قرار دارد می گوید: بادهای حامل نمک نه تنها زمین های مجاور را تحت تاثیر قرار خواهند داد بلکه می تواند کشاورزی در مناطق دورتر را نیز متحمل خسارت کند
مقامات مسئول دیگر آینده ناگواری را پیش بینی کرده و درباره عواقب آن اتفاق نظر دارند.
سلمان ذاکر نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی ماه گذشته هشدار داد که با روند فعلی خطر یک سونامی نمک دور از انتظار نیست. او هشدار داد که دریاچه در عرض ۳ تا ۵ سال به طور کامل خشک خواهد شد. این ارزیابی بوسیله مدیر کل اداره محیط زیست آذربایجان غربی حسن عباس نژاد تایید شد. ذاکر گفت که ۸ تا ۱۰ میلیارد تن نمک زندگی میلیونها نفر را در معرض خطر قرار خواهد داد.
مسعود پزشکیان دیگر نماینده مجلس از شهر تبریز واقع در شرق ارومیه گفت: دریاچه ارومیه از مدت ها قبل در حال خشک شدن بوده است اما تا الان نه دولت و نه مسئولین محلی قدمی برای حل این مشکل بر نداشته و دست به هیچ اقدامی نزده اند.

و سؤال اساسی این است: چگونه این فاجعه به وقوع پیوست وگسترش یافت؟ و حال چه می توان کرد؟
گزارش های رسمی علت اصلی خشک شدن دریاچه را به خشکسالی های دهه اخیر نسبت می دهند. در مرتبه دوم مصرف آب برای امور کشاورزی از رودخانه هایی که به دریاچه می ریزند را از دیگر علل قلمداد کرده اند. این گزارش ها ۵ درصد از تقصیرها را به گردن سدسازی و ۳ درصد را به عوامل دیگر نسبت می دهند. افراد دیگر این نسبت ها را قبول ندارند.
اولین هشدار درباره کم شدن دریاچه در اواخر دهه ۱۳۷۰ در بحبوحه یک خشکسالی آزاردهنده اعلام شد.
با این وجود دولت به ساخت ۳۵ سد روی رودخانه هایی که دریاچه را تغذیه می کردند ادامه داد. طرح ساخت ۱۰ سد دیگر در چند سال آینده در دستور کار دولت قرار دارد.
همچنین ساخت جاده میان گذر بین تبریز و ارومیه دو شهری که در شرق و غرب دریاچه واقع شده اند از میان دریاچه ارومیه کامل شد. هیچ مطالعه عملی و امکان سنجی و نیز مطالعه زیست محیطی در طراحی آن به عمل نیامد. کارشناسان و طرفداران محیط زیست بر این باورند که این پروژه وضعیت دریاچه را بیش از پیش وخیم تر کرده است چرا که این جاده به عنوان مانعی جلوی جریان آب دریاچه را می گیرد.
ناصر عاق که در دانشگاه صنعتی سهند تدریس می کند عقیده دارد که محاسبات غلط منجر به واکنش و اقدامات دیرهنگام برای نجات دریاچه شد. او می گوید متخصصان ابتدا فکر می کردند که خشکسالی دوره ای بوده و ۱۰ سال بیشتر طول نمی کشد. اما بعد از مدتهای طولانی خشکسالی همچنان با اثرات مخربش وجود دارد.
در اوایل دهه ۱۳۸۰ مطالعات دانشگاهی نشان داد که دریاچه به همان سرنوشتی دچار خواهد شد که بر سر دریای آرال در قزاقستان و ازبکستان آمد. دولت شوروی سابق برای پروژه های آبیاری با منحرف ساختن مسیر رودخانه هایی که به این دریا می ریختند باعث کوچک شدن مداوم آن گردید. در حال حاضر دریای آرال به یک دهم اندازه اصلی خود رسیده است.
در فروردین امسال دولت ایران اعلام کرد طرحی سه گانه شامل سه راهکار را برای نجات دریاچه ارومیه به اجرا درمی آورد: باروری ابرها برای افزایش بارندگی در منطقه، پایین آوردن مصرف آب برای سیستم آبیاری و تامین آب دریاچه از سایر منابع آبی مختلف.
محمدجواد محمدی زاده معاون رییس جمهور و رییس سازمان محیط زیست ایران اعلام کرد دولت طرحی سه گانه را تصویب کرده است..
بعضی کارشناسان سهم باروری ابرها از برنامه را تنها یک عمل نمادین دولت قلمداد کردند. آنها می گویند که بهترین راه حل می تواند رها سازی مقدار بیشتری از آب هایی باشد که پشت سدها جمع شده اند. میزان تبخیر سه برابر میزان بارندگی بوده که این نقش تاریخی رودخانه ها برای بقای دریاچه را حیاتی کرده است
اسماعیل کهرم استاد دانشگاه آزاد تهران و فعال برجسته محیط زیست به خبرگزاری آسوشیتد پرس گفت: به خاطر وجود سدها دریاچه در وضعیت فوق العاده فلاکت باری بسر می برد. کهرم گفت: سه پنجم آب دریاچه خشک شده است و درجه اشباع نمک از حدود ۸۰ میلی گرم در لیتر در دهه ۱۳۵۰ به چیزی حدود ۳۵۰ میلی گرم فعلی رسیده است.
مصطفی قنبری دبیر انجمن نجات دریاچه ارومیه عقیده دارد که شاید تنها راه نجات دریاچه انتقال آب از دریای خزر به دریاچه باشد. اما چنین پروژه بلندپروازانه ای مستلزم پمپاژ آب از فاصله ۷۰۰ کیلومتری از ذخیره آبی است که به طور چشمگیری در سطح پایینی قرار دارد.
در شهر سرسبز و زیبای ارومیه که بخاطر همزیستی مسالمت آمیز آذریها، کردها، ارمنی ها و آشوریها معروف است و در آن مسلمانان و مسیحیان سالهاست در کمال صلح و آرامش در کنار یکدیگر زندگی می کنند مردم کوچه و بازار در باره سرنوشت و وضعیت دریاچه صحبت می کنند و موضوع خشک شدن دریاچه نقل محافل و مجالس و قهوه خانه های شهر است.
بسیاری از تصمیم دولت برای باروری ابرها به امید افزایش بارندگی اظهار رضایت می کنند.
مسعود رنجبر یک راننده تاکسی در ارومیه می گوید: این تصمیم خوبی است. هر شب به ابرهای تیره ای که در آسمان ظاهر می شوند نگاه می کنم. به خانواده ام می گویم که بزودی باران خواهد آمد و شب هایی بوده که باران باریده است.
علیرغم این اسکندر خنجری یک روزنامه نگار محلی در ارومیه، طرح باروری ابرها را یک نمایش عوام فریبانه خواند. او گفت: بارندگی های اخیر همانطور که هواشناسان پیش بینی کرده بودند فقط بارش هایی فصلی بوده است.
خنجری با غیر کارشناسانه خواندن نظرات مسئولین به وعده های داده شده توسط مسؤولین می خندد. او درباره تلاشهای انجام گرفته برای نجات دریاچه گفت: به نظر می رسد مردم یک راه بیشتر ندارند: برای آمدن باران به دعا متوسل شوند.
گذشته از بحث هایی که مسئولین کشور و مقامات محلی مطرح می کنند، قدیمی ترها راه حل دیگری را برای نجات دریاچه ی ارومیه پیشنهاد می کنند: یک افسانه محلی می گوید که زنبق های وحشی بنفش در حل این مشکل معجزه می کنند. برای هزاران هزار سال گلها هر سال در همان نقطه ای می رویند که شاهزاده خانمی از ارومیه کشته شده است چرا که او مردم را از وجود یک دشمن مهاجم آگاه کرده بود.
وقتی غروب آفتاب دریاچه را به رنگ طلایی درآورد، کمال مرد قایقران سعی کرد در بازگشت دوباره شکوفه ها اندک نورامیدی پیدا کند.
او می گفت: می بینی هنوز هم زنبق های وحشی بنفش در فصل بهار دارند سر از خاک بیرون می آورند. شهر با دریاچه اش تا مدتی می توانند به حیاتشان ادامه دهند.

درباره سید امین خسروی

من سید امین خسروی دانش آموخته مهندسی آبخیزداری از دانشگاه ارومیه هستم و این تارنما رو جهت فراهم آوردن مرجعی برای دانشجویان رشته های منابع طبیعی و محیط زیست و کشاورزی با تاکید بر رشته های مرتع و آبخیزداری و جنگلداری برپاکردم. خوشحال میشم با ارائه نظراتتون و لینک ادرس ما در وبلاگ وسایتتون و ارسال پاورپوینت و تحقیقات کلاسیتون به ایمیل ما ،مارو در هر چه بهتر شدن سایت یاری کنید. ادرس ایمیل سایت: aminkhosravi1471@gmail.com

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا