خانه / جنگلداری -درخت شناسی / جامعه جنگلی ایران تورانی
جامعه جنگلی ایران تورانی

جامعه جنگلی ایران تورانی

وقتی صحبت از جنگل به میون میاد ناخودآگاه تصویری از جنگلهای

شمال و یا جنگلهای انبوه نواحی حاره در ذهن مجسم میشه در حالیکه

اینها تنها  چند شکل شناخته شده از جنگل هستند ، اون چیزی که از

کودکی در ذهن نقش می بنده و یک تصویر عرفی از جنگل . اما وقتی به

علم جنگلداری و جنگلشناسی رجوع می کنیم  به دامنه وسیعی از اشکال

رویشی تحت عنوان جنگل بر می خوریم . منظورم این نیست که یکسری

از پوششهای غیر جنگلی بعنوان جنگل در نظر گرفته می شن بلکه می

خوام بگم با دونستن علم جنگل ، از دید محدود گذشته رها می شیم و

میتونیم جنگلهایی رو ببینیم که تا حالا نمی دیدیم ، چون در واژه نامه

ذهن ما جنگل نبودن ، چیز دیگری هم نبوده اند و این باعث شده سالها و

بلکه قرنها و هزاره ها به چشم برهوت به اونها نگاه کنیم ، با اون به

بدترین نحو رفتار کنیم و با عنوان آبادی اونرو نابود کنیم

 

 

 موضوع بحث این نوشته هم یکسری از این جنگلها هستند . جنگلهایی که می تونیم بگیم ایرانی اند ، مخصوص سرزمین ایران  و شاید نمادی فراموش شده بر این سرزمین . جای تاسف داره که باید گفت جنگلهای حاضر آخرین نسل این جنگلها هستند و بدلیل عمق تخریب ، زادآوری و تجدید نسل در اونها بسیار کمرنگ و حتی در غالب نقاط متوقف شده است

جنگلهای کوهستانهای ناحیه ایران – تورانی همانطور که از نامش پیداست بر ارتفاعات فلات ایران گسترش دارند . نه بصورت پیوسته بلکه بصورت لکه های بزرگ و کوچک از شمال غرب تا شمال شرق ، از شمالغرب تا ارتفاعات جنوبی ایران در امتداد دو رشته کوه البرز و زاگرس . عناصر درختی اصلی ارس (۱) و بنه ( پسته وحشی ) (۲) می باشند ؛ همینطور درختچه های بادام کوهی (۳) ، زرشک (۴) ، ارجنک (۵) شیر خشت (۶) و …  در غالب این جنگلها به چشم می خورند  

از لحاظ جامعه شناسی گیاهی این جنگلها شامل دو جامعه ارس و بنه – بادام هستند اما در حال حاضر تیپهای زیادی در رویشگاههای این جنگلها مشاهده می شود . تیپهایی با حضور گونه های درختچه ای و بوته ای که غالبا معرف شرایط تخریب هستند و برحسب شدت تخریب از کلیماکس ارس و یا بنه – بادام فاصله گرفته اند  . جنگلهای ارس عموما در ارتفاعات ۱۵۰۰ متر به بالا ( در جنوب بیش از ۳۰۰۰ متر )  در حالیکه جامعه بنه بادام از ارتفاع کمتر و زیر جامعه ارس ظاهر می شوند . مساحت جنگلهای ارس  ۱ میلیون و سیصد هزار هکتار برآورد شده است

ارس در نقاط مختلف با گونه های درختی و درختچه ای متفاوتی همراه می شود . چنانکه در توده های نیمه انبوه امین آباد فیروزکوه با زرشک ، پلاخور و شیرخشت همراه است . در سربندان فیروزوه زیراشکوب انبوه زرشک را همراه خود دارد ، در حوزه دماوند ارس با پلاخور ، زرشک و شیر خشت همراه

 است و در حوزه سد کرج با شیرخشت و در حوزه لتیان با بنه و شیرخشت همراه می شود .

  علاوه بر جوامع ارس و بنه وبادام که به نظر جنگلشناسان جوامع کلیماکس  هستند  ، جوامع مشخص دیگری نیز در قسمتهای مختلف به چشم

 می خورد . توده های خالص و نیمه انبوه  نارون در چندین قسمت از البرز جنوبی و حضور پراکنده گروهها و تک پایه ها نشان از وجود جامعه نارون

 دارد . در پاره ای نقاط نیز آثاری از جوامع خالص شیرخشت ، دغدغک ، سماق ، توس و احتمالا گونه های دیگر بچشم می خورد . جامعه شناسی جنگلی  جنگلهای کوهستانی استان تحقیقات دقیق و گسترده ای را می طلبد

جوامع ارس عمدتا در اقلیم نوع ارتفاعات ( اقلیم ارتفاعات فوقانی ) , اقلیم نیمه مرطوب سرد و اقلیم نیمه خشک سرد قرار گرفته اند . در اقلیم نیمه خشک سرد جوامع درختچه ای نظیر بادام و زرشک و …  رویش دارند . میانگین بارندگی سالانه در رویشگاههای کوهستانی ناحیه رویشی ایران تورانی دامنه وسیعی یعنی از کمتر از ۳۰۰ تا ۸۰۰ میلیمتر را شامل می شود

در شیبهای رو به جنوب و شیبهای زیاد ، خاک در اثر فرسایش و آبشویی شدید خیلی کم عمق بوده و پروفیل از نوع A1C   بوده که  A  نیز غالبا از بین

 رفته است  . در شیبهای شمالی وضع خاک بهتر بوده و عمق آن بیشتر است . پروفیل در این نواحی ABCمی باشد . در حال حاضر فشردگی خاک و نبود پروزیته مناسب برای تنفس ریشه ها و فعالیت میکوریز ها , از عوامل تهدید کننده جنگلهای ارس است . این شرایط خاک را نسبت به آب غیر قابل نفوذ ساخته ، خاصیت مویینگی غیر فعال شده و نهالها در فصل خشک مواجه با خشکی و کم آبی می شوند

ناحیه رویشی ایران تورانی و به تبع آن بخش کوهستانی این ناحیه از لحاظ فلور بسیار غنی بوده و تنها برای نیمرخ جنوبی البرز در محدوده استان تهران از بیش از ۱۰۰ گونه درختی و درختچه ای بومی نام برده شده است که از جمله می توان به ارس , بنه , گونه های مختلف بادام , شیرخشت , زرشک

شن , دغدغک  , رامنوس , انواع نسترن, تا , گیلاس وحشی , سیاه ال , ولیک , گوجه وحشی , ازگیل , سماق , سنجد , زبان گنجشک , چنار , انواع بید , انواع گز , کام تیغ , هالیمودندرون , انجیر , افدرا و … اشاره کرد

درباره سید امین خسروی

من سید امین خسروی دانش آموخته مهندسی آبخیزداری از دانشگاه ارومیه هستم و این تارنما رو جهت فراهم آوردن مرجعی برای دانشجویان رشته های منابع طبیعی و محیط زیست و کشاورزی با تاکید بر رشته های مرتع و آبخیزداری و جنگلداری برپاکردم. خوشحال میشم با ارائه نظراتتون و لینک ادرس ما در وبلاگ وسایتتون و ارسال پاورپوینت و تحقیقات کلاسیتون به ایمیل ما ،مارو در هر چه بهتر شدن سایت یاری کنید. ادرس ایمیل سایت: aminkhosravi1471@gmail.com

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا