خانه / آبخیزداری وهیدرولوژی / آبخیزداری چیست؟
آبخیزداری چیست؟

آبخیزداری چیست؟

آبخیز واحدی هیدرولوژیک است که به عنوان واحد فیزیکی , بیولوژیکی , سیاسی , اجتماعی و اقتصادی برای طراحی و

مدیریت منابع طبیعی (آب , خاک , پوشش گیاهی) پذیرفته شده است. به عبارت دیگر آبخیز منطقه‌ای توپوگرافی است که

توسط یک سیستم رودخانه زهکشی میشود.

تعریف آبخیز داری

آبخیزداری عبارت است از فرآیند تنظیم و اجرای اقدامات مناسب به منظور اداره منابع موجود در آبخیز , با کسب منافع , بدون آسیب رساندن به موجودیت این منابع.

دلایل ظهور علم آبخیزداری در اوایل قرن بیستم

  • کسب دانش و آگاهی بیشتر در مورد دوره هیدرولوژیک و عملکرد آن.
  • افزایش جمعیت و فشار حاصله از آن به اراضی و منابع آب.
  • افزایش بیش از حد مصرف آب که ناشی از پیشرفت فن آوری و بالا رفتن سطح زندگی مردم بوده است.
  • بروز مشکلات جدید و پیچیده مرتبط با آب از جمله مشکل وجود مناطق سیل گیر , ایجاد آلودگی آب , سکونت در مناطق خشک و … .

هدف از آبخیزداری

هدف مدیریت منابع آبخیز عبارتند از: تحت کنترل درآوردن عملیات کشاورزی , دامپروری , ساختمان سازی , راهسازی , قطع درختان و بطور کلی هرگونه عملی چه مفید و چه مضر , چه مثبت و چه منفی , ارزیابی آنها و توجه به وضعیت آبخیز بر اساس خصوصیات زمین شناسی , خاک شناسی , پوشش گیاهی , اقلیم شناسی , هیدرولوژی و ارائه رهنمودها و پیشنهادها جهت اجرا و مدیریت صحیح در مورد همه عوامل طبیعی و زیستی هر اکوسیستم در واحدهای طبیعی خاص و اعمال مدیریت بر روی عواملی که در توزیع آب و کیفیت هیدرولوژیکی تاثیر دارند, تا به صورت مطلوب و علمی , خاک حوضه آبخیز از فرسایش حفظ گردد.

آبخیزداری الهی ترین نگاه به طبیعت است و آبخیزدار را میتوان پزشک طبیعت نامید. یک آبخیزدار خوب با بررسی دقیق و مطالعه علمی حوضه آبخیز , به تعبیری دردهای یک حوضه را شناخته , و در جهت درمان آن برنامه ریزی می‌کند. آبخیزداری با نگاهی خدا گونه عرصه طبیعت را برای زیست و بهره برداری انسان مهیا می‌کند. شاید این تعابیر کمی اغراق آمیز به نظر برسد, اما می‌شود تمام علوم را هدیه‌ای از جانب خدا برای حکومت بر کره خاک دانست. اگر ما با این دید به علوم نگاه کنیم, هرگز آنها را در راه نابودی نوع بشر به کار نخواهیم بست.

علوم مرتبط با آبخیزداری

یک پروژه ساده آبخیزداری از چند مطالعه مستقل تشکیل شده است که هر کدام کارشناس مربوط به خودش را می‌خواهد:

  1. مطالعه فیریوگرافی: این مطالعه به بررسی خصوصیات ظاهری آبخیز می‌پردازد.
  2. مطالعه هواشناسی: به طور کلی به بررسی اقلیم منطقه میپردازد.
  3. مطالعه هیدرولوژی: به بررسی آبهای موجود در منطقه میپردازد.
  4. مطالعه خاک شناسی: به مطالعه انواع خاکهای موجود در منطقه وپتانسیل های آن میپردازد.
  5. مطالعه زمین شناسی: به بررسی جنس ونوع سازندها و برخی عوامل مورفولوژیکی وقدمت سازندها وعوامل تشکیل آنها میپردازد.
  6. مطالعه فرسایش و رسوب: به بررسی انواع فرسایش در حوضه وفرسایش پذیری وپتانسیل رسوبگذاری رودخانه میپردازد.
  7. مطالعه پوشش گیاهی: به بررسی تیپهای مختلف گیاهی منطقه میپردازد وبرنامه چرا و شدت چرا را تعیین میکند ودرصد وجود کلاسهای مختلف را در حوضه مشخص میکند.
  8. مطالعه اقتصادی: به بررسی شاخصهای اقتصادی وارزیابی اقتصادی طرح می پردازد.
  9. مطالعه کشاورزی و اجتماعی: به بررسی عوامل کشاورزی واجتماعی آبخیز نشینان میپردازد,شاخصهایی از قبیل: جمعیت, تعداد خانوار, چگونگی کسب درآمد, تعداد دام,انواع محصولات کشاورزی منطقه و… در این مطالعه بررسی می شود.
  10. عملیات بیولوژیک: به ارائه طرحهای کاشت نهال, بذر کاری و… برای حفظ عرصه طبیعی آبخیز(از نظر پوشش گیاهی) وبهبود وضعیت آن , وتثبیت بیولوژیک خاک از طریق پوشش گیاهی می پردازد.
  11. عملیات مکانیکی: ارائه طرحهایی از قبیل احداث بندهای خاکی, گابیون, خشکه چین وعملیات ذخیره نزولات آسمانی از طریق احداث فارو, تراس وبانکت بندی در این مجموعه می باشد.
  12. تلفیق: به تعبیری عصاره مطالعات فوق می باشد که طرحی جامع وکلی ارائه میدهد وتعیین واحدهای کاری همگن از بخشهای تلفیق به حساب می آید که در آن نقشه های تهیه شده از هر گزارش روی هم قرار می گیرد و پلیگون های حاصل به عنوان واحدکاری معرفی می شوند.

 

 

 

درباره سید امین خسروی

من سید امین خسروی دانش آموخته مهندسی آبخیزداری از دانشگاه ارومیه هستم و این تارنما رو جهت فراهم آوردن مرجعی برای دانشجویان رشته های منابع طبیعی و محیط زیست و کشاورزی با تاکید بر رشته های مرتع و آبخیزداری و جنگلداری برپاکردم. خوشحال میشم با ارائه نظراتتون و لینک ادرس ما در وبلاگ وسایتتون و ارسال پاورپوینت و تحقیقات کلاسیتون به ایمیل ما ،مارو در هر چه بهتر شدن سایت یاری کنید. ادرس ایمیل سایت: aminkhosravi1471@gmail.com

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا