خانه / کشاورزی / سازگاری گیاهان در بیابان
سازگاری گیاهان در بیابان

سازگاری گیاهان در بیابان

گیاهان بر خلاف جانوران برای گریز از مخاطرات طبیعی از جمله خشکی، تشعشع خورشید و گرمای زیاد ، بادهای سوزناک سرد، یخبندان و امثال آن  قادر به حرکت نیستند و نمی توانند جابجا شوند لذا برای مقابله با این گونه مسایل سازگاریهای خاصی پیدا کرده اند. مهمترین این مکانیزمها به قرار زیر است :

– در گیاهان بیابانی غالباً برگها به رنگ روشن دیده می شوند این سازگاری برای جلوگیری از شدت تعرق و انعکاس بیشتر تشعشات خورشید است .

– برای جلوگیری از تعرق بیشتر و حفظ آب موجود برگها کوچک یا فلسی شکل و گاهی بکلی از بین رفته اند و عمل جذب کلروفیل به وسیله ساقه انجام می شود .

– بسیاری از درختان بیابانی برای کم کردن گستره خود در مقابل تشعشع خورشید دارای تاجی سرتخت و چتری شکل هستند .

– دارای اپیدرم ضخیم ، روزنه های مخفی یا فرو رفته ، پوشش واکسی یا حفاظتی مانند کرک و امثال آن هستند

Cylindropuntia_bigelovii6r

-سیستم ریشه ای وسیع ، گسترده و عمیق است بطوریکه بتوانند از رطوبت خاک ناشی از بارندگی ناچیز بیابان و همچنین رطوبت اعماق خاک استفاده کنند

– در گیاهان بیابانی بافتهای ذخیره آب در اندامهای هوایی یا ریشه دیده می شود. اینگونه گیاهان مهمترین تیپ رستنیهای بیایانی به حساب می آیند .

– قدرت تحمل آب کشیدگی بافتها در برخی از گونه های گیاهی مانند گونه های Zygophyllum که مقادیر زیادی از آب خود را در ایام گرم سال از دست می دهند بسیار زیاد است مثلاً در Zygophyllum qatarens  مقدار آب بافتهای گیاه به طور معمول ۸۰ درصد است در حالی که این مقدار در خشک ترین و گرم ترین ماه سال به ۲۰ درصد می رسد یعنی گیاه ۶۰ در صد آب خود را از دست می دهد.

– نسبت وزن خشک ریشه به وزن خشک ساقه در اغلب رستنی های بیابانی چندین برابر بیش  از بیوم های دیگر است .

– سازش با شرایط محیط از طریق توقف فتوسنتز درساعات گرم روز و تشدید عمل فتوسنتز در ساعات نسبتاً خنک روز نوع دیگری از سازگاری این گیاهان با بیابان است.  مثلاً در درخت چوج Salvadora persica  عمل جذب کلروفیل در ایام گرم سال بین ساعت ۷ تا ۹ صبح و ۴ تا ۷ بعد از ظهر انجام می گیرد و حدوداً ۵ ساعت توقف جذب کلروفیلی توام با بسته شدن روزنه ها در طول روز دارد. در این حالت حرارت برگ بالا می رود که بسیاری از گیاهان اکوسیستم های دیگر قادر به تحمل چنین حرارتی نمی باشند . در عین حال بعضی از گیاهان بیابانی مانندCapparis spinosa  قسمتی از روزنه های خود را در تمام طول روز باز نگه می دارند و لذا تعرق در حد لزوم برای خنک کردن برگها انجام می گیرد ولی جذب کلروفیل در ساعات گرم روز  قطع می شود .

– در مناطق بیابانی گاهی خشکی فیزیولوژیک جانشین خشکی فیزیکی می گردد یعنی محیط از نظر فیزیکی مرطوب است ولی شوری ناشی از املاح به خصوص سدیم گیاه را در معرض خشکی فیزیولوژیک قرار  می دهد و تیپی از رستنی ها به وجود می آید که به نام هالوفیت مشهورند . در بین هالوفیتها ممکن است  هم گیاهان تیپ گوشتی و هم غیر گوشتی وجود داشته باشد . هالوفیتها قادرند فشارهای اسمزی خیلی شدید خاک را تحمل کنند .

– مطالعه فنولوژی گیاه به خصوص برگ در تشخیص نوع اکوسیستم های بیابانی کمک فراوانی می کند . از این طریق می توان به تغییرات تولید  اکوسیستم بر حسب فصل پی برد در این رابطه رستنی ها دارای انواع مختلف می باشند برخی از گیاهان در طول گرم ترین و خشکترین ماه سال برگهای خود را به کلی از دست داده و لخت می شود و پس از بارندگی گیاه پوشیده از برگهای توسعه یافته مجدد می گردد و یا این که گیاه در طول گرمترین و خشک ترین ماه سال مقدار زیادی از برگهای خود را از دست می دهد ولی هرگز کاملاً لخت نمی شود .

درباره سید امین خسروی

من سید امین خسروی دانش آموخته مهندسی آبخیزداری از دانشگاه ارومیه هستم و این تارنما رو جهت فراهم آوردن مرجعی برای دانشجویان رشته های منابع طبیعی و محیط زیست و کشاورزی با تاکید بر رشته های مرتع و آبخیزداری و جنگلداری برپاکردم. خوشحال میشم با ارائه نظراتتون و لینک ادرس ما در وبلاگ وسایتتون و ارسال پاورپوینت و تحقیقات کلاسیتون به ایمیل ما ،مارو در هر چه بهتر شدن سایت یاری کنید. ادرس ایمیل سایت: aminkhosravi1471@gmail.com

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا