خانه / منابع طبیعی و فضای سبز / بانوی قرمز پوش
بانوی قرمز پوش

بانوی قرمز پوش

حقایقی خواندنی از زندگی کفشدوزک ها

حتما شما هم در طبیعت یا احتمالاً در باغچه خانه تان کفشدوزک ها را روی گیاهان مختلف دیده اید. همین حشره کوچک و دوست داشتنی با آن پشت کروی قرمز که معمولاً چندتایی خال سیاه هم رویش هست؛ درست مثل یک بانوی قرمز پوش با یک ردای خال خالی. اگر با دقت به ظاهرشان نگاه کنید متوجه می شوید که تعداد این خال ها در کفشدوزک های مختلف، متفاوت است؛ حشره شناسان از روی همین ویژگی، گونه کفشدوزک را تشخیص می دهند. حتی گاهی ردای این حشرات به جای قرمز، در بعضی گونه ها زرد هم می تواند باشد.

این حشرات در فرهنگ بسیاری از کشورها نماد خوشبختی هستند و در ادبیات برایشان افسانه ها و ترانه های کودکانه ساخته اند. جالب اینکه باغبان ها هم این حشرات را دوست دارند، زیرا در کار از بین بردن آفت های باغ و مرزعه با آنها همکاری می کنند. به هر حال کفشدوزک ها حسابی جای خود را بین مردمان جهان، چه در ادبیات و فرهنگ و چه در مزارع باز کرده اند. بد نیست ما هم سری به زندگی آنها بزنیم و با این آفریده های جالب بیشتر آشنا شویم. زندگی این حشرات مانند همه حشرات از یک تخم شروع می شود و پس از طی مرحله لارو و شفیره، بالاخره حشره بالغ ظاهر می شود. اما آنچه جالب تر است. حقایق خواندنی ای است که درباره این سوسک های زیبا وجود دارد؛ حقیقت هایی که شاید شما تاکنون چیزی از آن نشنیده باشید. پس برای دانستن آنها تا انتهای این مطلب دانستنیها همراه ما باشید.

Ladybug یا Ladybird، مساله این است!

اولین نکته در مورد نام این حشرات است. در زبان انگلیسی کفشدوزک ها را با دو نام Ladybug یا Ladybird صدا می زنند. این مسأله حشره شناسان را بر آن داشته تا توضیح دهند که این حشرات از نظر علم حشره شناسی نوعی «سوسک» هستند و نه «ساس» در واقع حشره شناسان می گویند کفشدوزک ها از راسته «قاب بالان» یعنی Coleoptera هستند و باید به عنوان Beetle نامیده شوند و نه Bug که از راسته Hemiptera محسوب می شود. اروپاییان بیش از ۵۰۰ سال است که کلمه Lady birdbeetle را برای آنها به کار می برند و به دنبال آن در آمریکا هم برای نامیدن کفشدوزک ها از Ladybird به جای Ladybug استفاده شد. البته دانشمندان ترجیح می دهند این حشرات را Ladybeetle بنامند.

حالا چرا Lady؟

اینکه چرا کفشدوزک ها را «بانو» خطاب می کنند، داستان جالبی دارد. این موضوع برمی گردد به دوران قرون وسطی، زمانی که مردم هنوز علت پدیده ها را نمی دانستند. در آن زمان در مزارع کشاورزی اروپا آفتی شایع شد که بسیار به محصولات کشاورزی آسیب می زد. این آفت و راه های کنترل آن برای کشاورزان آن دوران ناشناخته بود. به همین دلیل آنها برای حفظ محصولات خود شروع به دعا و نیایش به درگاه بانو مریم مقدس کردند، کشاورزان با این ادعاها به زودی کفشدوزک ها را در مزارع خود دیدند و مشاهده کردند که محصولاتشان به طرز معجزه آسایی از نابودی نجات یافته است. آنها تصور کردند این حشرات در پاسخ به دعاهایشان و از سوی مریم مقدس برای کمک به آنها فرستاده ده اند. برای همین هم، این سوسک های قرمز و سیاه را به نام «بانویمان مریم» نامیدند. در آلمان نیز کفشدوزک ها را Marienkafer به معنی «سوسک های مریم مقدس» می نامند. میان انواع کفشدوزک ها، برای اولین بار کفشدوزک ها هفت نقطه ای به نام مریم مقدس نامیده شده است. در تصاویری که از مریم مقدس در کلیساها دیده می شود. ایشان همواره ردای قرمز بر تن دارند و به همین دلیل رنگ قرمز کفشدوزک ها نمادی از ردای بانو و نیز خال های سیاه نماد اندوه های ایشان تصور می شود.

دفاع عجیب از خود

کفشدوزک ها برای دفاع از خود زمان تهدید شدن، روش عجیبی دارند. اگر مزاحم یک کفشدوزک شوید- مثلاً از روی گیاهی برشان دارید یا وقتی آنها با یک موجود شکارچی روبه رو شوند- از مفصل زانوی پاهای خود خون ترشح می کنند. البته خون حشرات با خون مهره داران متفاوت است. در علم حشره شناسی به خون حشرات «همولنف» گفته می شود که بر خلاف مهره داران نقش همولنف در تنفس و رساندن اکسیژن به بافت ها بسیار ناچیز است. ضمناً رنگ خون یا همولنف حشرات همیشه قرمز رنگ نیست و بسته به رنگدانه ای که در مایع همولنف وجود دارد، می تواند زرد، قهوه ای، نارنجی و حتی بی رنگ باشد. در کفشدوزک ها همولنف یک مایع سمی و بد بو به رنگ زرد است. شاید دیده باشید که کفشدوزکی که روی دستان شما راه می رود، در مسیر خود اثر زرد رنگی به جا می گذارد و این همان خون حشره است که در شرایط خطر از زانوهایش ترشح می شود. کفشدوزک با این کار در نظر شکارچیان حشره ای مریض و مردنی جلوه می کند و غالباً شکارچیان خوردن این گونه حشرات را ترجیح نمی دهند.

رنگ براق کفشدوزک: ایست

رنگ تند و براق کفشدوزک ها مثل رنگ در بعضی دیگر از حشرات یک هشدار جدی برای دشمنانش است که قصد حمله به او را دارند. پرنده های حشره خوار و دیگر جانوران در طول زندگی یاد گرفته اند که حشرات به رنگ قرمز و سیاه وعده غذایی مناسبی نیستند و باید از خوردن آنها صرف نظر کنند.

کفشدوزک های پرخور!

کفشدوزک ها عمدتاً حشراتی مثل شته ها، مگس سفید، شپشک ها و کنه ها را که بدنی نرم و بدون پوشش دارند، می خورند. از بین این غذاها هم بیشتر از همه، شته ها برایشان خوشمزه اند. این سلیقه غذایی آنها باعث شده که به عنوان شکارچی آفت های مزارع و باغ ها به کمک کشاورزان بیایند. باغداران و زارعان همیشه با آغوش باز پذیرای این حشرات مفید در کشتزارهای خود هستند. کفشدوزک های بالغ و نوزادانشان، هر دو از آفت های گیاهان تغذیه می کنند. نوزادها صدها شته را در طول زندگی می خورند و یک کفشدوزک بالغ گرسنه روزانه تا بیش از ۵۰ حشره آفت را می بلعد! بنابراین می شود گفت یک کفشدوزک ۵ هزار عدد حشره در طول عمرش می خورد.

تخم های بارور؛ تخم های نابارور

دانشمندان می گویند کفشدوزک ها علاوه بر تخم های بارور، تخم هایی می گذارند که نابارور هستند و تبدیل به نوزاد نمی شوند. اما چرا یک کفشدوزک باید انرژی خود را برای تولید چنین تخم هایی که حاصلی در ادامه نسل حشره ندارد صرف کند؟ جواب اینجاست؛ این تخم های نابارور غذای نوزادانی هستند که تازه به دنیا می آیند. دور اندیشی این حشره باعث می شود در شرایط خاصی – مثل کمبود غذا – کفشدوزک مادر تعداد قابل توجهی تخم نابارور نیز تولید کند تا نوزادانش پس از تولد، غذای آماده برای خوردن داشته باشند تا شانس بیشتری برای ادامه زندگی پیدا کنند.

زمستان ها در خواب

کفشدوزک های بالغ زمستان غیرفعال می شوند و نوعی از خواب زمستانی را تجربه می کنند. گروهی از آنها در ابتدای زمستان با کوتاه تر شدن روزها و کاهش دما به دنبال یک پناهگاه امن، مثلاً در پای درختان و یا زیر برگ های ریخته شده روی زمین می گردند تا در آنجا دور هم جمع شوند و به صورت یک گروه بزرگ از کفشدوزک ها به خواب زمستانی بروند. در این تجمع زمستانی، حتی ممکن است هزاران کفشدوزک در یک محل جمع شوند تا بتوانند گرمای لازم برای زنده ماندن را در کلونی خود ایجاد کنند. جالب اینکه بعضی از انواع این حشرات – مثل کفشدوزک های آسیایی – داخل خانه های مسکونی را برای گذراندن زمستان انتخاب و با این کار برای ساکنان خانه ایجاد مزاحمت می کنند و در نتیجه لقب «حشره مزاحم» را برای خود کسب می کنند.

همنوع خواری؟!

شاید باور نکنید اما واقعیت دارد. کفشدوزک ها مانند بعضی گونه های عنکبوت در شرایطی همدیگر را می خورند! اگر غذا به اندازه کافی در دسترس کفشدوزک ها نباشد، آنها برای زنده ماندن هر کاری لازم باشد انجام می دهند. حتی اگر اینکار، خوردن همدیگر باشد! یک کفشدوزک گرسنه حتی به برادر و خواهرش هم رحم نمی کند و از آنها هم لقمه ای چرب و نرم برای خودش می سازد. حشرات بالغ جوان که تازه از شفیره ظاهر شده اند و همین طور نوزادانی که تازه شفیره شده اند، بدن نرمی دارند و می توانند لقمه لذیذی برای همنوعان گرسنه شان باشند. ناگفته نماند که تخم ها و لاروها هم منبع خوبی از پروتئین هستند. کفشدوزکی که از خوردن شته دلزده شده باشد، آنها را هم امتحان می کند.

ردای قرمز با خال های سیاه

حتماً شما هم وقتی کفشدوزکی را دیده اید، خال هایش را شمرده اید. به احتمال زیاد آنهایی که شما در طبیعت اطرافتان پیدا می کنید، هفت نقطه دارند. حشره شناسان به این گونه از کفشدوزک ها، کفشدوزک هفت – نقطه ای می گویند. اینها همان هایی هستند که گوشتخوارند و دوست ما محسوب می شوند. اما بعضی کفشدوزک ها گیاهخوارند و خود آفت محصولات کشاورزی هستند که معمولا ۲۱ یا تعداد بیشتری از خال های سیاه را می شود روی بدن آنها شمرد. البته این کفشدوزک های گیاهخوار را بیشتر در مزارع می توان دید تا در طبیعت شهر، برخلاف تصور بعضی افراد، از روی تعداد خال های کفشدوزک می توان سن این حشره را حدس زده، تعداد این خال ها و موقعیت آنها، در کنار رنگ قاب بال، فقط در رده بندی و شناسایی آنها به دانشمندان کمک می کند؛ مثلاً کفشدوزک هفت – نقطه ای روی هر قاب بالَش سه و نیم خال دارد.
منبع: نشریه همشهری دانستنیها شماره ۳۵

منبع : سایت راسخون

 

درباره سید امین خسروی

من سید امین خسروی دانش آموخته مهندسی آبخیزداری از دانشگاه ارومیه هستم و این تارنما رو جهت فراهم آوردن مرجعی برای دانشجویان رشته های منابع طبیعی و محیط زیست و کشاورزی با تاکید بر رشته های مرتع و آبخیزداری و جنگلداری برپاکردم. خوشحال میشم با ارائه نظراتتون و لینک ادرس ما در وبلاگ وسایتتون و ارسال پاورپوینت و تحقیقات کلاسیتون به ایمیل ما ،مارو در هر چه بهتر شدن سایت یاری کنید. ادرس ایمیل سایت: aminkhosravi1471@gmail.com

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا