خانه / جنگلداری -درخت شناسی / پراکندگی انواع جنگل ها در ایران
پراکندگی انواع جنگل ها در ایران

پراکندگی انواع جنگل ها در ایران

 کشور پهناو رایران هم اکنون در شمال کشور حدود ۱۲ میلیون هکتار جنگل دارد. که عموما از جنگل های شمال برداشت چوبی صورت گرفته و در جنگل ها خارج از شمال , چوب برداشت نشده بلکه حفاظت از آنها برای تولید محصولات فرعی و حفاظت آب و خاک است. ارزش چوب جنگل های شمال کشور بالغ بر ۲۰۰ میلیارد ریال برآورداورد می شود که این میزان به غیر از ارزش های زیست محیطی آن است.

بر اساس آخرین آمار، مساحت کل جنگل های ایران (طبیعی و دست کاشت) حدود ۱۴٫۲ میلیون هکتار برآورد شده است که قریب یک میلیون هکتار آن را جنگل های دست کاشت تشکیل می دهد. در گذشته ‌نه چندان دور مساحت جنگل های ایران به ۱۸ میلیون  هکتار می رسید که در اثر افزایش جمعیت، توسعه‌ شهرها و اراضی کشاورزی و تاسیسات و صنایع و همچنین تخریب و تجاوز، کاهش قابل توجهی یافته است. تمامی این جنگل ها ارزش صنعتی ندارند. آنچه که به عنوان تولید چوب و تأمین مصارف صنعتی قابل بهره برداری می باشد جنگل های شمال کشور است. جنگل های خارج از شمال نیز از نظر حفاظت خاک، تغذیه دام، تلطیف هوا و رطوبت  نسبی محیط و نفوذپذیری آب و زیستگاه حیوانات وحشی از اهمیت زیادی برخوردارند. سهم سرانه مردم ایران از مجموع جنگل های موجود قریب ۰٫۲۵ هکتار است.

جنگلهای شمال کشور که به جنگل های خزری یا هیرکانی نیز مشهورند متعلق به دوران سوم زمین شناسی بوده و با تنوع گونه های درختی، درختچه ای و گیاهان علفی از مهمترین اکوسیستم های جنگلی کشور محسوب می گردند.

 در کشور پهناور ما به دلیل پستی و بلندی فراوان و اقلیم متنوع سه نوع از جنگلهای پنج گانه دنیا وجود دارد. جنگلهای سبز تابستانه راش و بلوط در شمال ایران ، جنگلهای همیشه سبز مدیترانه ای ( جنگلهای زوبین و زیتون ) در شمال و جنوب غرب و همچنین جنگلهای پهن برگ گرمسیری مختص مناطق نیمه استوایی مثل جنگلهای کهور و کنار و جنگلهای ماندابی ( مانگرو ) در جنوب ایران .

به این ترتیب کشور ما حالتی استثنایی دارد. جنگل های راش در شمال و جنگلهای مانگرو در جنوب ایران که به کشور ما جایگاهی ویژه و نادر می بخشد

وجود رطوبت کافی یعنی بارندگی که مقدار کافی نیز ضرورت دارد که برای رشد جنگل خوب حداقل به ۶۰۰ میلی لیتر بارندگی در سال نیاز وجود دارد و از این مقدار حداقل نیمی از آن باید در دوره رشد گیاهی یعنی دوره گرم سال ( بهار و تابستان ) ریزش کند. به طور مثال مناطق شمالی کشور ما این شرایط را دارد و به همین دلیل ما از آستارا در غرب گیلان تا جنگل گلستان در شرق استان گلستان جنگلهای انبوه پهن برگ راش و بلوط داریم.

8murub6p5za0t2qdp6ok

جنگلهای ایران را می توان به پنج ناحیه رویشی بشرح زیر تقسیم بندی نمود:

الف: ناحیه هیرکانی (خزری) که نوار سبز شمال کشور را تشکیل می دهد.

ب : ناحیه ایران و تورانی که بطور عمده در مرکز ایران پراکنده شده اند.

ج : ناحیه زاگرس که عمدتا” جنگلهای بلوط غرب کشور را تشکیل می دهند.

د : ناحیه خلیج فارس که در نوار ساحلی جنوب پراکنده می باشند.

ه : ناحیه ارسبارانی که متشکل از گونه های نادر و منحصر به فرد می باشند.

 جنگل های شمال

جنگل های شمال کشور که به جنگل های ناحیه ی رویشی هیرکانی یا خزری، جنگل های مرطوب و جنگل های صنعتی شمال شهرت یافته اند هم چون نوار سبزی حاشیه ی جنوبی دریای خزر و نیم رخ شمالی رشته کوه البرز از آستارا تا گلیداغی را به طول تقریبی ۸۰۰ کیلومتر، عرض ۲۰ تا ۷۰ کیلومتر و ارتفاع ۲۸۰۰ متر از سطح دریا پوشانده اند. جنگل های این ناحیه کمربندی از درختان خزان کننده ی دوران سوم زمین شناسی را تشکیل می دهند و به همین خاطر در زمره ی کهن ترین جنگل های جهان محسوب می شوند. تاکنون ۸۰ گونه ی درختی (به طورعمده پهن برگ)، چهارگونه ی سوزنی برگ بومی و ۵۰ گونه درختچه ای در این جنگل ها شناسائی شده که اغلب آنها از تیپ های آمیخته ی راش، ممرز، بلوط، افرا و توسکا هستند.

  جنگل های خارج از شمال

جنگل های خارج از شمال که به جنگل های نیمه مرطوب، حمایتی و حفاظتی شهرت یافته اند براساس شرایط اقلیمی و پوشش گیاهی، به چهار ناحیه تقسیم می شوند.

  ناحیه ی رویشی زاگرسی:

این ناحیه با مساحتی حدود ۱/۶ میلیون هکتار از کیلومتر ۲۵ پیرانشهر به سردشت در استان آذربایجان غربی شروع و به شهرستان فیروزآباد فارس ختم می شود. جنگل های این ناحیه در استان های آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، اصفهان، کهکیلویه و بویر احمد و قسمتی از استان فارس پراکنده هستند. البته علاوه بر استان های فوق هنوز بقایای گونه ی اصلی زاگرس یعنی بلوط در استان های همدان و مرکزی رویش دارد که دلیل قابل مشاهده ای بر گستره ی وسیع تر جنگل های زاگرس ازگذشته تا به امروز است.

p9m0maicx08w2pl16tp5

  ناحیه ی رویشی ایران تورانی:

ناحیه ی رویشی ایران تورانی با مساحتی حدود ۱/۴ میلیون هکتار، جزو مناطق خشک و نیمه خشک بوده و قسمت عمده ی فلات مرکزی ایران را در برگرفته است. نوسان حرارت در این ناحیه بسیار شدید است به نحوی که شدت حرارت تابستان در آن مشابه صحراهای آفریقا و سرمای زمستان آن از سرمای ناحیه ی مدیترانه شدیدتر است. این ناحیه بر اساس شرایط توپوگرافی و ارتفاع به دو منطقه ی کوهستانی با آب و هوای سرد و منطقه ی جلگه ای با آب و هوای بیابانی و گرم و خشک تقسیم می شود. هر چند که شرایط جوی منطقه ای موجب پراکندگی و فاصله ی زیاد درختان شده اما به دلیل وسعت زیاد این ناحیه دارای گونه های گیاهی متنوع می باشد به نحوی که ۶۹ درصد فلور ایران در آن قرار گرفته است.

درباره سید امین خسروی

من سید امین خسروی دانش آموخته مهندسی آبخیزداری از دانشگاه ارومیه هستم و این تارنما رو جهت فراهم آوردن مرجعی برای دانشجویان رشته های منابع طبیعی و محیط زیست و کشاورزی با تاکید بر رشته های مرتع و آبخیزداری و جنگلداری برپاکردم. خوشحال میشم با ارائه نظراتتون و لینک ادرس ما در وبلاگ وسایتتون و ارسال پاورپوینت و تحقیقات کلاسیتون به ایمیل ما ،مارو در هر چه بهتر شدن سایت یاری کنید. ادرس ایمیل سایت: aminkhosravi1471@gmail.com

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا