خانه / جنگلداری -درخت شناسی / نقش درختان در کنترل آلودگی شهرها
نقش درختان در کنترل آلودگی شهرها

نقش درختان در کنترل آلودگی شهرها

کنترل آلودگی‌ هوا و افزایش کیفیت آن از دیگر فواید درختان شهری است. آلودگی هوا دیگر به یک مشکل بسیار حاد برای سلامت ساکنان شهر تبدیل گشته است. آلودگی هوا روی همه مجراهای تنفسی، از بینی تا اعماق ریه‌ها اثر منفی می‌گذارد که می‌تواند علایم خیلی شدید چون برونشیت، آسم و عفونت‌های سینوسی را به ویژه برای کودکان و سالمندان در پی داشته باشد. زندگی در محیط آلوده شهر به مفهوم مراجعه بیشتر به پزشک و مراکز درمانی و مصرف داروی بیشتری است. پزشکان باید به جای در انتظار پذیرش بیمار نشستن و تجویز دارو به طور پیوسته روی بهبود شرایط محیط زندگی و ارزش هوای پاک برای سلامت ساکنان شهر تاکید کنند.

 

در شهر پاریس از دو دهه اخیر به این طرف هر ساله از ۲۰ تا ۳۰ هزار نفر از جمعیت آن برای فرار از آلودگی هوا از این شهر مهاجرت می‌کنند. اما تهران هر روز به طور هم‌افقی و هم‌عمودی گسترش می‌یابد و بر جمعیت آن، اتومبیل‌ها و در نتیجه بر میزان آلودگی هوا و محیط‌زیست آن افزوده می‌گردد.
کیفیت هوای یک شهر به مساحت اختصاص یافته برای حمل و نقل و مساحت اشغالی توسط فضای سبز بستگی دارد. برای رفع مشکل آلودگی هوا و محیط‌زیست تهران، وضعیت ترافیک باید به وضعیت در حدود ۳۰ سال پیش و حتی قبل از آن برگردد. سپس هر جا که بتوانیم باید درخت بکاریم.
درختان در جذب هم ذرات جامد معلق در هوا و هم گازی نقش مفید داشته، چون یک فیلتر بیولوژیک عمل می‌کنند. برگ‌ها گرد و غبار و دیگر ذرات معلق را جذب و جابه‌جا و هوای تنفسی ما را پاک می‌کنند. درختان هم‌چنین با اصلاح درجه حرارت هوا و ایجاد و یا تغییر جریان باد روی انتشارات آلاینده‌ها تاثیر می‌گذارند. برخی از بررسی‌ها تخمین می‌زند که یک درخت می‌تواند به طور متوسط حدود ۲۰۰ کیلوگرم گرد و غبار را در طی یک سال جذب کند. گرد و غبار در هوای یک خیابان با درخت ۷-۳ مرتبه کمتر از هوای یک خیابان بدون درخت است. یک تحقیق نشان داده، که مقدار ذرات معلق که توسط یک توده درختان جذب گردیده،‌ از ۹% تا ۱۳% بود و مقدار گرد و غباری که به سطح زمین رسید، در زیر توده درختان از ۲۷% تا ۴۲% کمتر از عرصه بدون درخت می‌شد. تحقیقات انجام گرفته در شهر شیکاگو نشان داد که مقدار عناصر معلق در هوا که توسط درختان ایران شهر جذب می‌‌شود به حدود ۲۳۴ تن در سال بالغ می‌گردد. این ظرفیت نخست تابع سطح کل برگ پوشش درختان نسبت به مساحت عرصه‌ای‌ است که اشغال می‌کند،‌ سپس به خصوصیات فیزیولوژیکی سطح برگ‌ها از جمله بشره پوشیده از کرک یا موم در نزد برخی از گونه‌ها ببستگی دارد.
ir2536-6

در سال‌های اخیر روی اثرات منفی ذرات ریز معلق در هوا روی سلامت انسان بسیار کار شده است. ذرات با قطر آئرودینامیکی کمتر از «um10» یا با علامت اختصاری «۱۰ PM» به عنوان اندازه استاندارد برای تعیین میزان آلودگی هوا از این جنبه در نظر گرفته شده و فراوانی این نوع ذرات در جو بیانگر افزایش شدت خطرات آلودگی هوا برای دستگاه تنفسی است. ذرات ریزتر و با قطر آئرودینامیکی کمتر از «um 5/2» یا با علامت اختصاری «۵/۲ PM» به عنوان خطرناک‌ترین ذرات معلق در هوا برای سلامتی انسان محسوب می‌گردند. زیرا با سهولت بیشتری وارد دستگاه تنفسی می‌شوند.
یک تحقیق نشان داد که کل ذرات از نوع «۱۰ PM» در هوا مخلوطی از ذرات با مبدا طبیعی (زمین‌شناسی) و مبدا انسانی بودند. در صورتی که تقریبا کل ذرات با مشخصات کمتر از «۵/۲ PM» فقط منشا انسانی داشته‌اند. در محیط شهری بیشتر از ۸۰% ذرات اخیر به حمل و نقل خیابانی مربوط می‌شوند.
در حین تحقیق دو گونه چنار و نم‌دار اروپایی از نظر قابلیت جذب و جابه‌جایی ذرات آلاینده معلق در هوای شهری با هم مقایسه شدند، که نتایج به دست آمده به شرح ذیل خلاصه می‌شود.
درختان می‌توانند چون یک فیلتر بیولوژیکی بسیار مفید عمل کنند و مقدار قابل ملاحظه‌ای از ذرات آلاینده معلق در هوای آلوده شهری را جذب و جابه‌جا کنند.
گونه‌های درختان از این نظر تفاوت بارز دارند. کما اینکه با وجود مشابهت ابعاد تاج پوشش درختان انتخاب شده در این تحقیق ذرات معلق جذب شده توسط نم‌دار با وجود برخورداری از یک برگ پوشش با انبوهی کمتر تا ۴ برابر بیشتر از چنار بوده، که به فراوانی کرک‌ها در برگ‌های نمدار اروپایی مربوط می‌گردد (در عوض چنار با توجه به قابلیت پوست‌اندازی که دارد مقداری از آلودگی محیط را جابه‌جا می‌کند.)
بین دو گونه از نظر منشا ذرات جذب شده (طبیعی یا انسانی) تفاوت محسوس مشاهده نگردید.
بیشترین ذرات جذب شده منشا طبیعی (زمین‌شناسی) داشته‌اند.
بیشترین ذرات جذب شده از نظر ابعاد در حد «۱۰ PM» قرار می‌گرفتند، که بدون توجه به منشا آنها (طبیعی یا انسانی) برای سلامت انسان خطرناک‌اند.
به طور عمومی جذب عناصر معلق در جو توسط درختان خیابان به مراتب بیشتر از سایر درختان است، زیرا در مجاورت بیشترین ترافیک وسایط نقلیه موتوری قرار دارند.
برگ‌های درختان مقداری هم از انواع گازهای در جو هم‌چون اوزن، کلرورین، فلوئورین، دی‌اکسید گوگرد، «PAN» و بدبختانه فقط مقداری ناچیز از مونواکسید کربن را جذب می‌کنند، که نقش مهمی در آلودگی هوای شهری دارد و سهم قابل ملاحظه‌ای از کل آلاینده‌های هوای شهری را به خود اختصاص می‌دهد.
در محلی با کمتر از ۴۰۰ متر فاصله از یک عرصه کاشته شده، تجمع اوزن در سطح زمین تقریبا تا ۸% و در نزدیک سطح برگ‌ها تا ۵۰% کاهش می‌یابد.
لازم به تاکید است که در بیشتر موارد و به ویژه در شهرهای با آلودگی جوی بالا چون تهران این گازها صدمات بسیار شدیدی بر درختان وارد می‌سازند،‌ در واقع درختان خود قربانی آلودگی هوا می‌شوند.
البته به طور عمومی ممکن است میزان انواع آلاینده‌ها در جو شهرها از حد مرگبار برای درختان تجاوز نکند، اما تاثیر دایمی و جمعی آنها موجب ضعف درختان خیابان گشته، بر حساسیت آنها در برابر آفات و امراض می‌افزاید.
دی‌اکید گوگرد (SO2) حاصل از سوخت‌های فسیلی از طریق روزنه‌ها که خود باز شدن آنها را موجب می‌گردد، در برگ‌های درختان نفوذ کرده، افزایش تعرق و در نتیجه حساسیت بیشتر درختان را به خشکی به دنبال خواهد داشت.
نیترات پروکسیلاستیل (PAN) و اوزون (O3)، حاصل واکنش فتوشیمیایی بین اکسیدهای ازت (NOX)، گازهای خروجی از موتورها و اکسیژن هوا،‌ موجب ضعیف شدن برگ پوشش درختان خیابان می‌شوند.
ذرات معلق، گرد و غبار و ذرات مایع محبوس در حباب‌های گازها روی برگ‌ها لایه‌ای تشکیل می‌دهند که جذب نور و بنابراین انجام فتوسنتز را دچار اختلال می‌سازند.
فلزات سنگین، که البته جذب برگ‌ها نمی‌شوند، اما به همراه گرد و غبار روی برگ‌ها می‌نشینند و سپس توسط باران شسته شده، تجمع آنها در خاک برای درختان مضر خواهد بود.
تحقیقات در جهت بررسی فاکتورهای متنوع و اثرات متقابل آنها روی هم به منظور تعیین بیلان خالص اثر درختان خیابان بر کیفیت هوا در جریان هستند.
برخی تحقیقات نشان داده‌اند که در یک خیابان با پوشش کافی از درختان، کیفیت هوای محلی می‌تواند به میزان ۵ تا ۱۰ درصد افزایش یابد. برای پاک کردن هوای آلوده شهر به حداقل ۵۰ درخت برای هر نفر نیاز است.

منبع این مطلب: http://kannykamyaran89.blogfa.com

درباره سید امین خسروی

من سید امین خسروی دانش آموخته مهندسی آبخیزداری از دانشگاه ارومیه هستم و این تارنما رو جهت فراهم آوردن مرجعی برای دانشجویان رشته های منابع طبیعی و محیط زیست و کشاورزی با تاکید بر رشته های مرتع و آبخیزداری و جنگلداری برپاکردم. خوشحال میشم با ارائه نظراتتون و لینک ادرس ما در وبلاگ وسایتتون و ارسال پاورپوینت و تحقیقات کلاسیتون به ایمیل ما ،مارو در هر چه بهتر شدن سایت یاری کنید. ادرس ایمیل سایت: aminkhosravi1471@gmail.com

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا