خانه / جنگلداری -درخت شناسی / برسی مراحل توالی در جنگل
برسی مراحل توالی در جنگل

برسی مراحل توالی در جنگل

منظور از اکوسیستم مجموعه جانداران یک محیط به همراه کلیه عوامل و تشکیل دهنده‌های آن محیط است. بنابراین بطور خلاصه اکوسیستم را می‌توان با عبارت محیط و موجودات زنده آن تعریف کرد. و این واژه از دو کلمه Endogical و System تشکیل یافته است که به معنای مجموعه موجودات زنده و محیط زندگی آنها می‌باشد. مراد از پدیده توالی ، جایگزین شدن جامعه‌های زنده و به تعبیر دقیق‌تر ، انواع اکوسیستمها در یک منطقه بدنبال یکدیگر است. بطور کلی تحول و تکامل اکوسیستم را توالی گویند.

تقسیمات توالی

توالی اولیه

نوعی از توالی که برای نخستین بار در یک منطقه رخ می‌دهد.

توالی ثانویه

در مناطقی که توالی اولیه به صورت کامل یا نزدیک کامل رخ داد و جامعه زیستی متعادل با شرایط محیط استقرار یافته ، به دلیل اثر عوامل بیرونی ، خواه مستقل از دخالت انسان و خواه ناشی از دخالت انسان.

توالی درون‌زا

مراد از توالی درون زا یا منبعث از درون یا ایجاد شده بوسیله خود، نوعی از توالی است که بدون دخالت عوامل بیرون از خود اکوسیستم نظیر تغییر در شرایط اقلیمی یا حریق و سیل رخ می‌دهد.

توالی برون‌زا

شکلی از توالی است که از تاثیر یک عامل بیرونی یعنی عاملی غیر از تحول درونی اکوسیستم نشات می‌گیرد. مثلا جایگزین شدن پوششهای گیاهی پس از دروه‌های یخبندان و افزایش تدریجی دما و تبدیل منظم اقلیم رخ می‌دهد.

 

توالی اتوتروفیک

این نوع توالی به لحاظ تعداد و سطح وقوع توالی بیشترین شکل توالی را تشکیل می‌دهد. وجه مشخصه اصلی در این نوع توالی برتری تولید بر مصرف در طی مراحل توالی است.

توالی هتروتروفیک

به لحاظ تعداد و سطح وقوع این شکل از توالی محدودتر از نوع قبلی است. در این نوع توالی طی مراحل اولیه توالی ، نقش هتروتروف‌ها یا مصرف کننده‌ها بر نقش اوتوتروف‌ها یا تولید کننده‌ها برتری دارد.

کلیماکس

آخرین نوع اکوسیستم است که در پایان توالی در یک منطقه استقرار می‌یابد. تعریف رایج‌تر کلیماکس ، اکوسیستم متعادل یعنی در حال تعادل پایدار با محیط است.

توالی در مناطق جنگلی عبارت از جایگزینی گیاهان کوچک به وسیله گیاهان بزرگ است،بدین صورت که توالی از گلسنگها به علفها یا گیاهان ابزی واز انها به درختچه ها وسپس درختان کوچک وبالاخره درختان بزرک به پیش می رود. مسیرهای مختلفی ممکن است به یک جنگل قله ای واحد منجرگردند. جایگزین انها می شوند.سرانجام درختان جانشین درختچه ها شده ومنطقه کم کم به یک جنگل تبدیل میشود. در ترتیبهای اول توالی معمولاگیاهان بسیار کوچکند وپوشش منقطع وناپیوسته در سطح زمین ایجاد می کنند. در طی روند توالی،گیاهان بزرگتر مراحل توالی لایه های رویش را افزایش داده وبا ایجاد سایه بر پوشش کوتاه قبلی از رشد انها ممانعت به عمل می اورند.در این هنگام اغلب گیاهان پیشتاز از بین می روند ولی بعضی گیاهان دیگر در لایه های پاییت تر از درختان و درختچه ها رشد می کنند. به عبارت دیگر تغییراتی که در یک دوره از زمان در اجتماعی روی می دهد توالی می نامند. توالی در طبیعت به دو طریق توالی اولیه  و توالی ثانویه شکل گرفته است. الف- توالی اولیه: در منطقه ای که فاقد هر گونه موجود زنده بوده ولی به خاطر پدیدار شدن آثار حیات و زندگی تعدادی از گونه های گیاهی و جانوری ابتدایی در محیط برهنه ظاهر می شوند توالی اولیه گویند. ب- توالی ثانویه: با شروع تغییر  و تحول در شرایط اولیه تعدادی از گونه ازبین می روند تعدادی اضافه و نهایتا بعد از زمانی تعدادی از گونه ها به حالت پایداری می رسند ، این توالی را توالی نهایی یا اوج اقلیمی می نامند. تسلسل در مراحل توالی از یک الگوی منظم پیروی می نماید در این نظم از طریق انطباق انواع جدید به جای انواع قبلی جایگزین می شوند. برخی گونه ها بسرعت و برخی طی قرنها جانشین انواع قبلی می گردند. شکل زیر مراحل توالی در جنگل را بخوبی نشان می دهد.

04201296532068894356

توالی گونه ها  Succession of species: آروشا  در  مطالعه خود تاکید فراوانی بر روی پراکنده بودن توده ها و کلنی های مختلف خزه ها،و سایر گیاهان را که در فواصل نسبتا دور منطقه بودند مورد توجه قرار دادند و مراحل زیر را در مورد گذاره خارج شده در منطقه ذکر می نمایند. اولین مرحله  First stage: گونه های تازه وارد شده به منطقه کاملا سوخته شده عموما یکساله بوده که کم کم وارد منطقه شده ، خزان نموده و بیوماس نسبتا اندکی را از خود بجای گذاشته اند. و باعث باقی گذاشتن عناصر معدنی کمی شدند . این مواد ذخیره شده در منطقه موجب سبز شدن بذور ریز و کوچک کونه های گیاهی مناطق مجاور شدند و به رشد و نمو خود ادامه دادند. دومین مرحلهSecond  stage: با گذشت زمان روند قبلی قبلی تکرار و باعث تثبیت بیشتر مواد غذایی خاک شدند و همین امر موجب ورود گونه های پیشاهنگ دیگری به مجموعه قبلی شدند.  غالب این گونه ها از انواع گراسها بودندو ورود آنها موجب افزایش موادغذایی و افزایش عمق خاک به نسبت شرایط اولیه گردید. نهایتا گراسها به اعماق بیشتر نفوذ یافتند و تجمع مواد آلی و معدنی بیشتر گردید. و همین امر موجب تجدید حیات گونه های پیشاهنگ شد. به دنبال این فرایند گونه های خشبی ، علوفه ای با ریشه های عمیق تر مستقر شدند. مرحله سوم  Third   stage: با افزایش عمق و هوموس خاک تعداد گونه های بزرگتر و چند ساله فراهم شد و به آهستگی زمینه برای اصلاح شرایط عرصه فراهم گردید. بدین ترتیب گونه های چند ساله جایگزین گونه های یکساله شدند و نهایتا سیکل بسته ای از حیات فراهم شد. ارتفاع درختان و درختچه ها و تاج پوشش آنها بیشتر گردید و نهایتا بر عمق و حاصلخیزی خاک افزوده گردید. در این مرحله فلور منطقه متنوع تر شد. و بخاطر فراهم شدن شرایط مساعد تر گونه ها ورود گونه های جانوری فراهم گردید. و نهایتا فون و فلور اولیه بشکل کاملتری صورت گرفت. آخرین مرحله Last stage : در این مرحله با کامل شدن همه شرایط اکولوژی ( خاک ، اقلیم ،جریانات آبی …. ) پوشش گیاهی به حداکثر تنوع و تولید بیوماس در هر واحد رسیده که اصطلاحا به اوج کلیماکس معروف است.

درباره سید امین خسروی

من سید امین خسروی دانش آموخته مهندسی آبخیزداری از دانشگاه ارومیه هستم و این تارنما رو جهت فراهم آوردن مرجعی برای دانشجویان رشته های منابع طبیعی و محیط زیست و کشاورزی با تاکید بر رشته های مرتع و آبخیزداری و جنگلداری برپاکردم. خوشحال میشم با ارائه نظراتتون و لینک ادرس ما در وبلاگ وسایتتون و ارسال پاورپوینت و تحقیقات کلاسیتون به ایمیل ما ،مارو در هر چه بهتر شدن سایت یاری کنید. ادرس ایمیل سایت: aminkhosravi1471@gmail.com

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا