خانه / جنگلداری -درخت شناسی / آشنایی با گونه های بومی جنگلهای ایران
آشنایی با گونه های بومی جنگلهای ایران

آشنایی با گونه های بومی جنگلهای ایران

جنگل های ایران بر حسب شرایط خاص و موقعیت جغرافیایی خود، همچنین دخالت های انسانی در ورود گونه های مختلف درختی در دوره های مختلف تشکیل شده از گونه های بومی و غیر بومی هستند. در این مطلب قصد داریم به معرفی گونه های بومی جنگل های ایران بپردازیم …

 IMAGE633877645467820000

مهمترین گونه های جنگلهای بلوط ایران:بلوط غرب-بنه-خنجک-بادام-پسته معمولی

مهمترین گونه های جنگلهای ارس:ارس-پیرو

مهمترین گونه های جنگلهای کویری:گز-تاغ

مهمترین گونه های جنگلهای گرمسیری:کنار-اکاسیا-خرما

مهمترین گونه های جنگلهای مانگرو:حرا-چندل

جنگلهای بوته ای مناطق کویری

درخت راش:

نام علمی راش از واژه یونانی ‪ phagoبه معنی خوراکی برگرفته شده ودلیل آن نیزماکول بودن دانه‌های این درخت است. راش از بهترین و ارزنده‌ترین  درختان  جنگلی شمال ایران است واز لحاظ  عداد  از سایر گونه‌های  درختی  این مناطق فراوانتر بوده  و به صورت  جامعه  خالص  راشستان یامختلط با درخت ممرزوجوددارد.این درخت دراستان گلستان درجنگلهای “کردکوی ،جنگل گلستان وقزل ‌آغاج” فراوان وجود  دارد

راش  درختی بلند قامت ، یک  پایه  و با  ارتفاع ‪ ۳۵و حتی تا ‪ ۵۰ متر است  که دارای برگهای ساده، منفرد  و گوشوارک  زود افت است. این درخت بیشتر مخصوص  مناطق جنگلی و معتدل نیمکره شمالی است، پوست تنه درخت صاف بوده ، تاج آن تخم مرغی  یا استوانه ‌ای  است  که  شاخه‌ های جوان آن خزی  و ابریشمین بوده  و بتدریج صاف   می ‌شود. جوانه‌های  این درخت تخم مرغی،دوکی شکل،کشیده ونوک تیز،طلایی رنگ وبه طول دو سانتی متر است.این درخت سایه را تحمل کرده ولی در مقابل  یخبندان  مقاوم ن یست و یخبندانهای  اول بهار را تحمل نمی‌کند. در مورد نیازهای طبیعی و زاعی راش، دانشنامه می‌نویسد این درخت نسبت  به  مواد معدنی  خاک  بی‌تفاوت بوده ولی خاکهایی با سنگ مادری ریگی و غنی از مواد  معدنی را دوست  دارد، خاکهای  خشک ، مرطوب و فشرده مناسب آن نیست.چوب راش سخت و سنگین است برون آن سفیدرنگ و درون این محصول، قهوه‌ای روشن  بوده  و برای تهیه تراورس، روکش‌سازی و ادوات چوبی کلی مانند پارو استفاده می‌شود.

درخت زبان گنجشک:

زبان گنجشک درختی است متوسط القامت با جوانه های سیاه رنگ، پوست تنه آن خاکستری تیر و برگهای آن شانه ای مرکب دارای ۱۵-۹ برگچه بیضی شکل و کمی نوک دار و با دندانه های ریز، پشت برگها صاف و عاری از کرک است. گلها به رنگ قرمز مایل به قهوه ای و معمولاً قبل از برگها در بهار ظاهر می شود. میوه آن دارای بال و بال آن بیضی، انتهای آن تیز ولی قاعده آن قوسی و در آن یک دانه قرار دارد. تکثیر این درخت با کاشت بذر آن صورت می گیرد. درخت زبان گنجشک معمولاً از سال ۱۵-۱۴ به بعد شروع به میوه دادن می نماید. میوه آن در پاییز پس از ریزش برگها روی درخت می ماند و تا بهار سال بعد به شاخه آویزان است. برای کاشت ، تخم آن را در پاییز لای ماسه پهن می کنند و نگه می دارند تا بهار سال بعد که کاملاً برسد و کامل شود. در بهار ابتدا آن را در خزانه ای که باخاک مناسب تهیه شده باشد، در عمق ۳-۲ سانتی متر کاشته و پس از ۲ سال که نهالهای جوان رشدکافی نمودند به محل اصلی منتقل می شوند. فلورا ایرانیکا معتقد است گونه ای از زبان گنجشک که در شمال ایران می روید گونه ای است فرعی با نام علمی F.excelsiot L. sub Coriatiaefolia (Scheele) Murr.

درخت آزاد:

درخت آزاد از خانواده Ulmaceae  و با نام علمی  Zelkova carpinifolia   است. در گویش های گوناگون زبان فارسی به آن آزا, آزار, آزاد دار, نیل, سیاهدار, سیادور, آقچه آغاج, بز, یذروفق و چاپخو نیز می گویند.درخت آزاد, جزو درختان بلند قامت است و ارتفاع آن به ‪ ۲۵ـ ‪ ۳۵متر و قطرش به بیش از یک متری می‌رسد. با تنه ای قطور و پیچیده است. عمر درخت آزاد، طولانی و پوست تنه آن، صاف و نقره‌ای تا خاکستری است که به صورت پلاک از تنه جدا می‌شود و جای آن نارنجی است. چوب درخت آزاد، قهوه‌ای مایل به نارنجی، نیمه سنگین، نیمه‌سخت و با دوام است و به علت داشتن رشته‌های پارانشیمی فراوان، خاصیت کش‌سان دارد. آزاد، درختی است کند رشد و نورپسند که طالب خاک های سبک و غنی و عمیق است و اغلب نواحی واریزه‌ای را می‌پوشاند و در بعضی از نواحی جلگه‌ای، توده‌های خالص تشکیل می‌دهد. برگ های آن ریز، خشن، متناوب, خزان کننده, تخم مرغی یا بیضی, دندانه دار و کاغذی و با رگبرگ شانه ای هستند.برگ زرد رنگ آن، جلوه زیبایی را در فصل پاییز پدید می‌آورد. میوه فندقه کوچک آن، بدون واسطه به کنار برگ متصل می‌شود. گل های این درخت نر یا نر و ماده ( هرمافرودیت), ناشکوفا, دارای سطحی صاف و خشن است که در قاعده شکم دار و در انتها باریک است.موسم گل دهی در اردیبهشت ماه می باشد.این درخت در بین گیلکان جنبه تقدس داشته ودر اطراف اماکن متبرکه استان گیلان فراوان دیده می شود.در اطراف اماکن متبرکه ,درخت آزادِ چند صد ساله, زیاد به چشم می خورد. عوام معتقدند که اگر بقعه ای مدفن آقا ( مرد) باشد, درخت آزاد آن محوطه” خانم” آن آقاست و بالعکس. درخت آزاد اطراف زیارتگاه ها را نمی برند و احترام زیادی به آن می گذارند و به آن دخیل نیز می بندند و شیره ی قرمز رنگ این درخت را برای تبرک به سر و روی خود مالند.

درخت شمشاد: Buxus sempervirens

کیش یا شمشاد جنگلی وحشی، درخت یا درختچه ای است که در استان  گیلان  به نام های ” شمشاد؛ شومشاد؛ شیشار، شوشار ” و در مازندران ” شار؛ وشر، شهر ” نامیده می شود. ارتفاع این درختچه  یا  درخت زیبا از ۵/۱ متر تا ۸ متر نیز می رسد. دارای ساقه های منشعب، سخت و با مقاومت و دارای  رشد و نمو کمی است. برگ های آن متقابل، دارای دوام زیاد، بیضی و نوک تیز و چرمی و رنگ  آن سبز زیبا  است. در کنار برگ ها، گل های آن قرار دارد که به صورت نر و ماده به رنگ سبز مایل به زرد می باشند.درخت شمشاد، دارای چوب سختی است که برای ساختن قاشق چوبی ، ظرف های  چوبی ، شانه ، ورقه های صاف و نازک چوب مانند کاغذ به کار می رود. استفاده  از شانه ای  که  از شمشاد  ساخته می شود ، موجب تقویت موی سرگشته و فساد و ضایعات مو را رفع می کند.

درخت افرا:

درخت افرا در ایران دارای گونه ها و واریته های متعددی است. درخت افرا در نواحی جنگلی و در خاک های گچی می روید و به خصوص در جنگل های شمال ایران فراوان بوده و گونه هایی از آنها در باغها و پارکها برای زینت کاشته می شوند. بذر اکثر افراها در پاییز می رسد. قبل از کاشت اگر بذر به مدت یک هفته در آب غوطه ور باشد و هر روز آب ان تعویض شود، در جوانه زنی موثر خواهد بود به طور کلی نباید گذاشت بذر درختان افرا خشک شود. موقع کاشت در عمق یک سانتی متری با پوشش نازک از ماسه و در محلی سایه دار کاشته می شود. برگ ها اکثرا پنجه ای متقابل شانه ای شامل ۳ تا ۵ برگچه نوکدار با دانه های نامنظم است. میوه هافندوقی دارای دو بال به شکل ۸ با زاویه بین دو بال که از ۴۵ درجه تا ۱۸۰ درجه متغیر می باشد، درتابستان می رسد افراها به بیشتر خاکها و شرایط مقاوم هستند. از گونه های مختلف افرا می توان به کرب، افرای شیردار، سفید کرکو، افرای سیاه، افرای سرخ، افرای ابلق، افرای شبه خپازی و … اشاره کرد که شکل برگ و میوه بین دو اکن صاف بودن و یا کرکدار بودن بذر باداخل میوه سبب تشخیص گونه های مختلف افرا از یکدیگر می گردد.

درخت توسکا:

درخت توسکا،  رطوبت  پسند و دارای رشد سریع بوده و در جنگل‌های  شمال ایران،  به  دو  گونه  توسکای قشلاقی (جلگه ای ) با نام علمی Alnus glutinosa  و توسکای  ییلاقی  با  نام علمی  Alnus subcordata رویش دارد. البته، جنس توسکا دارای ‪ ۳۵گونه است که فقط دو گونه آن به نام‌های توسکای ییلاقی و توسکای قشلاقی در ایران انتشار دارد.توسکا درختی است با شاخه های خاکستری پوشیده از لکه های کوچک قهوه ای ( زگیل های پوست درخت) و چوبی به رنگ تیره و درمقایسه با دیگر درختان جنگل‌های خزری، دیرزیستی کوتاهی دارد و بیش از ‪ ۱۰۰ سال عمر نمی‌کند و نهایت رشد آن در ‪ ۵۰سالگی است.قدرت جذب آب در توسکا زیاد است ومانند گونه اوکالیپتوس، یکی از مصارف آن، کم کردن آب درزمین‌های بسیار مرطوب و پرآب است.توسکا اغلب در کنار رودخانه‌ها، نزدیکی ساحل دریا وجاده‌های جنگلی دیده می‌شود و درداخل جنگل، کمتر مشاهده می‌گردد.برگ های درخت توسکا، بیضی گون و دندانه دار بوده نوک آن ها، هلالی است. سطح این برگ ها خصوصا در دوران جوانی، خیلی چسبناک است.توسکا در بیشتر جوامع گیاهی به صورت درخت همراه دیده  می‌شود و با گونه‌هایی نظیر شمشاد، راش، مَلج، خُرمَندی، سفید پَلت و حتی وَن تشکیل جامعه می‌دهد.

درخت زربین:

زربین با نام  دوجمله‌ای Cupressus sempervirens) گونه‌ای  از درختان همیشه‌سبز ، از دسته مخروطیان (Pinophyta) ردهٔ ناژویان (Pinopsida)، راستهٔ کاجیان (Pinales)، تیرهٔ سروها (Cupressaceae)، سردهٔ سرو ناز (Cupressus).
«سرو زربین» درختی زیبا به ارتفاع ‪ ۲۰تا ‪ ۳۰ متر گسترده  در برخی  نواحی شمال  ایران  است که سبزی همیشگی آن جلوه‌ای خاص به طبیعت منطقه می‌بخشد.
جورهٔ اصلی زربین، مخروطی با گسترش افقی دارد؛ شاخه‌های جانبی آن نیز افقی هستند.

زربین درختی است کندرشد، سوزنی‌برگ، همیشه‌سبز، به ارتفاع ۳۰-۲۰ متر، مخروطی‌شکل، دارای گلهای مخروطی لیمویی رنگ که در اواسط بهار شکغته می‌شوند.
زربین از قسمتهای برگ، جوانه، گل آذین، پوست و میوه که از فندق درشت‌تر است، تشکیل شده‌است. پوست شاخه‌های جوان این درخت سبز تیره تا روشن ودریک ساله‌ها قهوه‌ای روشن تا قرمز است، اما درچند ساله‌ها به رنگ قهوه‌ای تیره، صاف و یا پولکدار می‌باشد. همچنین پوست تنه درخت الیافداروشیارهای آن به صورت شبکه‌ای درهم رفته، چروکیده و عمیق است. «سرو زربین» درخاک عمیق گلدانی(باغچه‌ای)[۱] – آهکی و در آب وهوای معتدل مدیترانه‌ای رشد می‌کند. نیاز آبی کم تا متوسط دارد یعنی مقاوم به خشکی است. این درختان نسبت به هرس و قطع شاخه‌های جوان وانتهایی حساسند.
کوتاه سخن، زربین درختی بردبار، کم نیاز، کاملاً روشنایی پسند و آهک دوست است.

تقسیم‌بندی:

سابقاً، گونهٔ سرو زربین (C. sempervirens) را گاه به دو جوره تقسیم می‌کردند:

— جورهٔ زربین وحشی (sempervirens یا horizontalis) که همان‌گونه که پیشتر گفته شد، مخروطی با گسترش افقی دارد و شاخه‌های جانبی آن نیز افقی هستند.

— جورهٔ زربین «راست بالا رونده» (fastigiata یا pyramidalis یا stricta) که دارای نوکی تیز و شاخه‌هایی به دور هم گرد آمده و خوشه‌ای و کم‌وبیش موازی با تنه اصلی است.

درخت سرخدار:

سرخدار درختی است سوزنی برگ، سایه پسند  و دارای  پوست  فلس‌دار.چوب  درون آن به رنگ  قرمز شاه بلوطی و برگ‌های آن دائمی و همیشه سبز است  که  در قسمت  پایینی درخشان  و براق است و نیاز به  خاک مرطوب دارد. بلندی درخت به ۹ تا ۳۰ متر و قطر آن به ۳ متر می‌رسد. رشد آن بسیار کند و رویش ارتفاعی آن سالانه ۱۰ سانتیمتر است. میوه نوع ماده  آن به  رنگ  قرمز و نوع  نر آن برنگ زرد که هر دو غیر سمی است. بذر سرخدار توسط پرندگان از جمله قرقاول پخش می‌شود. سنجاب‌ها نیز به  انتشار بذر سرخدار  کمک می‌کنند.این گونه در جنگل‌های  شمال از بلندی‌ های  افرا  تخته گرگان – پونه‌آرام گرگان ، جنگل‌های  نهارخوران تا جنگل‌های سوادکوه و در دره‌ها و پرتگاه‌های گیلان، مازندران و گرگان همراه با سایر گونه‌های جنگلی یافت می‌شود.

 

 222579_kIATAW7T

 

درخت بلوط:

بلوط نام نوعی درخت و همچنین میوه آن است که دارای پوستی سخت می‌باشددرخت بلوط  یا درخت مازو که عمری طولانی حدود ۵۰۰ سال (گاهی حتی تا ۲۰۰۰ سال دارد) درایران بیشتر دردردامنه رشته کوه زاگرس وجود دارد. استان‌های فارس ، لرستان ،کهگیلویه و بویراحمد ، چهارمحال وبختیاری وایلام دارای جنگل‌هایی از بلوط هستند که  در  نوع خود  از بی نظیرترین جنگل‌های  جهان می‌باشند. چوب این درخت از مرغوبترین چوب‌هاست و ذغال آن نیز مرغوب است. این موضوع یکی از دلایل بریدن بی رویهٔ این  درختان می ‌باشد که این جنگل‌ها را تهدید می‌کند.(میوه بلوط اروپایی  بشکل  کره‌ای  با  قطر تقریبی ۲٫۵ سانتیمتر و میوه بلوط در حاشیه‌های زاگرس جنوبی ایران به اندازه تقریبی یک فشنگ اسلحه ژ-۳ می‌باشند)

میوهٔ بلوط: نشاسته ، پروتئین ، قندهای مختلف مخصوصاً کوئرسیت، مادهٔ روغنی و بلاخره تانن دارد.برگ و پوست بلوط: تانن ویژه‌ای به نام اسید کوئرسی تانیک محلول در آب ، نوعی قند بنام کوئرسیت، یک مادهٔ تلخ بنام کوئرسیتین، لعاب، یک مادهٔ فرمز بنام قرمز بلوط دارد.
کاربرد درمانی بلوط:

۱-از میوهٔ خوراکی بلوط برای تقویت بدن ، درمان ضعف عمومی ، کم خونی  و بویژه درمان  اسهال  استفاده می‌شود.

۲-ازدم کردهٔ برگ بلوط (به نسبت ۱۰ گرم در لیتر) دو تا سه استکان درروزازعصارهٔ برگ یا پوست بلوط به مقدار ۲تا ۵ گرم در روز برای درمان خونریزیهای معده ،روده ،رحم وغیره،درمان ترشحات زنانگی، درمان اسهال و مخصوصاً درمان سرطانها ازنوع کارسینوسارکما تجویز می‌شود(کتاب آنسیکلویدی – چاپ آمریکا–صفحهٔ ۶۶).همچنین به شکل تنقیه یا شیاف به مقدار ۵/۰ تا یک گرم مجاز است.

۳-برای درمان آماس زخم  داررودهٔ بزرگ : خوردن محلول ۲/۰ یا ۵/۰ درصد اسید تانیک در آب ، به شکل تنقیه یا شیاف ۵/۰ تا یک گرم ، بصورت  استعمال  خارجی به شکل محلول ۲درصد آن درآب ویا به صورت پودر و یا پماد ۲/۰ تا ۲۰ درصد . ضد بیماریهای میکروبی و ویروسی و قارچی بوده  برای  درمان زخم‌های سرطانی ، زخم‌های چرکین وترشح دار،زرد زخم،اگزما،زخم‌های واریسی، بواسیربرای  درمان خونریزیها و حتی خونریزی بینی مفید است ولی جلوگیری از تکرار خونریزی نمی‌کنند.همچنین  یکی از کاربردهای  مبوه بلوط استفاده به عنوان خوراک دام است.

درخت بنه: Pistacia -Khinjuk

پسته وحشی(بنه):
پسته وحشی از گیاهان درختی بلند قامت نواحی کوه‌های نیم خشک محسوب می‌شود. ارتفاع این درخت معمولاً بین یک تا سه متر بوده و لیکن در برخی نقاط حتی به ۷ متر نیز می‌رسد.
درختی است دو پایه، دارا برگ‌های  تک شانه‌ای  (؟ یک تا ۷ برگچه) ، برگچه‌ها بیضوی تخم مرغی شکل گل آذین نر خوشه مرکب به طول ۵ تا ۱۲ سانتیمتر و گل آذین ماده خوشه مرکب به طول ۷ تا ۱۵ سانتیمتر میوه پسته وحشی سفت کوچک (بطول ۵ تا ۸ میلیمتر و عرض ۴ تا ۶ میلیمتر) ابتدا صورتی، سپس قرمزودر زمان رسیدن کالم پوشش میوه سبز رنگ می‌باشد.
دراغلب نقاط کوهستانی نیم  خشک  کشور مانند  بلوچستان تا خراسان ، لرستان ، کردستان، اصفهان ، فارس، خوزستان، کرمان ویزد و تهران به صورت گونه‌ای  بومی  و شاخص  حضور دارند. این  درختچه به همراه بادام کوهی عنصر اصلی و شاخص بخش کوهستان‌های خشک و نیم خشک  ناحیه رویشی  ایرانی – تورانی را تشکیل می‌دهد.
سیستم ریشه‌ای این درخت سازگاری بسیار مطلوبی را به نقاط سنگلاخی و دامنه‌های کوه‌های آهکی وبازالتی داشته است پسته وحشی توسط بندر تکثیر می‌شود.این درخت با مقاومت زیاد در مناطق کوهستانی با آب  و هوای  نه چندان  سرد  می‌روید  و امروزه در لیست درختان حفاظت شده قرار دارد.به این درخت پسته وحشی نیز گفته می‌شود.

میوه این درخت هم‌زمان با رسیدن  ثمر نخل خرما  «زامردان»  میوهش  می‌رسد و قابل مصرف  است. میوه درخت بـِنـِه ریز و مُدَوَر «گِرد» و کُورَوی مانند وبه رنگ سبز تیره‌است، وبه نام  برکُو  معروف  است. البته نوع دیگر نیز هست که کمی ریزتر است و به نام «کِهُن» معروف است. مغز میوه بنه به پسته شبیه ولی بسیار کوچک‌تر است.به دلیل سخت بودن پوست دانه آن، در شرایط عادی نمی‌توان با کاشت آن نهال تولید کرد  بلکه دانه آن پس از چند سال ماندن در محیط و سایش پوسته  یا  ترک  خوردن  در یخبندان  در بهار جوانه می‌زند. میوهش ترش مزه و برنگ سبز تیره‌است.

درخت خنجک: Pistacia   khinjuk

درختی کوچک با ارتفاع۷-۳ متر با  پوست  صاف  است  برگهایش  شانه ای فرد و پایک دار که ابتدا مخملی و سپس صاف می شود میوه ی آن شفت گرد یا کمی فشرده نوکدار است .

درخت بادام:

بادام با نام علمی Prunus amygdalus یکی از گیاهان تیره گل  سرخ  متعلق  به  دو لپه ‌ایها می‌باشد. بادام یک درخت بومی آسیای غربی ، کرانه جنوبی دریای مدیترانه و مراکش است. این درخت  اندازه ای متوسط ، برگهای نیزه‌ای با حاشیه دندانه‌دار و دارای گل دراوایل بهاراست. میوه آن یک شفت با پوشش خارجی پرزدار است که برون‌بر نامیده می‌شود و پوسته سخت و شبکه‌دار یا درون‌بر را دربر‌می‌گیرد. دانه آن  یک مغز است که بوسیله این پوششها محصور می‌گردد.
مشخصات گیاه شناسی:

درخت به ارتفاع تا ۸ متر ، شاخه‌های جوان بدون کرک ، اول سبز و بعد قهوه‌ای مایل به قرمز شاخه‌های سال گذشته خاکستری ، برگها تخم مرغی- نیزه‌ای ، نیزه‌ای یا بیضی کشیده ، به طول تا ۱۰ ساتیمتر و عرض ۲ تا ۳ سانتیمتر ، قاعده گوه‌ای پهن تا مورب ، نوک باریک ، نوک کشیده و یابه ندرت نوک کند،سطح فوقانی برگ بدون کرک ، سطح تحتانی برگ بدون کرک یا با مقدار کمی کرک در اوایل سبز شدن ، حاشیه برگ دندانه‌ای- اره‌ای همراه با یک غده کوچک روی هر دندانه است.
دمبرگ ۱ تا ۲ سانتیمتر ، گل درشت به قطر تا ۴سانتیمتر،سفید یا صورتی ، دمگل کوتاه حداکثر تا ۵ میلیمتر. میوه تخم مرغی مورب تا تخم مرغی کشیده به طول ۲٫۵ تا ۵ سانتی مترو ۱٫۵ تا ۳ سانتی مترعرض  دارای نوک کشیده ، پوشیده از کرکهای مخملی خاکستری ،‌ هسته قایقی شکل ، بدون شیارطوی مشخص ، سوراخ‌دار و گاهی دارای شیار کوچک در قاعده و فصل گلدهی اواخر زمستان و اوایل بهار می‌باشد.
انواع بادام :

دو نوع  درخت  بادام وجود دارد یک نوع دارای گلهای صورتی بادام شیرین تولید  می‌کند و نوع دیگر آن با گلهای سفید بادام تلخ دارد. مغز نوع اول حاوی روغن نافرار و امولسیون است. تا اوایل  قرن  بیستم از آن به صورت خوراکی در پزشکی استفاده می‌شد اما به این شرط که بادام نوع تلخ به آن اضافه نشده بود.در پزشکی نوین هم نسبتا متداول بود اما پزشکان دیگر آنرا تجویز نکردند. بادام تلخ نسبتا پهن‌تر و کوتاه‌تر از نوع شیرین است وحاوی  تقریبا ۵۰  درصد  روغن  نافرار موجود  در بادامهای شیرین می‌باشد.همچنین دارای امولسیون مخمر است که در حضور آب روی آمیگدالین و گلوکوئید اثر کرده ، تولید گلوکز،سیانور و روغن عصاره‌ای بادام تلخ یا بنزالدئید می‌کند. ممکن است بادامهای تلخ بین ۶ تا ۸ درصد سیانید هیدروژن تولید نمایند.
خواص دارویی:

شیره میوه بادام با شکر سرفه را آسان و سینه و حنجره را نرم می‌کند و برای تنگی نفس وسینه پهلو مفید است و از خونریزی ریوی جلوگیری می‌کند. اگر پوست سخت میوه بادام  را  که  سوخته  و به سر حد  اکستر شدن نرسیده باشد گرد دندان نموده و به دندانهای خود بمالید لثه و دندان را محکم می‌کند و دندان را سفید می‌کند. بادام به سبب لعابی که دارد جهت زخم روده ومثانه واسهال وپیچش شکم مفید است. مربای بادام درچاق کردن افراد لاغر اثری معجزه آسا دارد. مغز کهنه و فاسد شده بادام باعث زیاد شدن غم و غصه  شده و اشتها را سد می‌کند و اگر ایجاد قی نکند تولید غش خواهد نمود.

درخت پسته:

درخت پسته معمولی و یا پسته ایرانی پیستاکیا ورا (Pistacia vera) به شکل جنگلهای انبوه در شمال شرقی ایران دیده می‌شود لذا می‌توان گفت که اصل این جور پسته از ایران است. درخت پسته از ایران به سایر نقاط  مخصوصا به سواحل دریای  مدیترانه (جنوب اروپا و شمال آفریقا) رفته است.درخت پسته گیاهی است دو پایه یعنی گلهای نر و ماده جدا از یکدیگر و روی درخت مجزا قرار گرفته است. گل آذین درخت پسته بطور کلی خوشه‌ای است و درخوشه نر که گلها به یکدیگر فشرده و متراکم  هستند . تعداد زیادتری گل مشاهده می‌شود تا در خوشه ماده که فاصله از گلها یکدیگر زیاد است و به همین علت این نوع گلها خوشه افشان و شلی تشکیل می‌دهند.گل های ماده دارای یک تخمدان و یک تخمچه هستند ولی کلاله منشعب و دارای سه شاخه است. برگ درخت پسته از ۵ تا ۷ برگچه تشکیل شده است. ریشه  درخت  محوری و عمودی است و تا عمق بیشتر از دو متر در داخل خاک فرو می‌رود.تلقیح گلهای ماده بوسیله باد انجام می‌گیرد.

درخت ارس  juniperus exelsa:

اُرس درختی ۲ پایه از خانواده سرو، یکی از معدود سوزنی برگ های بومی شمال ایران و درخت مقاوم و زیبای مناطق جنگلی و کوهستانی بویژه شمال کشور محسوب می شود. ناحیه رویشی این درخت از غرب تا شرق در امتداد دامنه های جنوبی رشته کوه های البرز و از شمال غربی تا جنوب در امتداد ارتفاعات البرز و زاگرس است. صبر و مقاومت در برابر خشکی و سرما، قابلیت رویش در ارتفاعات بیش از ۳ هزار متری از سطح دریا و سرسبزی از ویژگی های این درخت زیباست که توسعه کاشت آن در ارتفاعات، روند فرسایش خاک را در کشور کاهش می دهد.ارس درختی کوهستانی، با ارتفاع ۷ تا ۱۰ متر، برگ های فلسی، میوه های ارغوانی رنگ و قطر ۸ تا ۱۲ سانتی متر به ۲ صورت درختچه های پراکنده در برخی از مناطق شمال از جمله جاده لوشان، هراز، جاده چالوس در دل سنگ ها و صخره ها، قابل مشاهده است. زیستگاه اصلی ارس، مناطق بنه بادام بوده و اکنون در بسیاری از مناطق کشور جز درختچه هایی پراکنده، چیز دیگری از آن دیده نمی شود.

اکنون این گونه سوزنی برگ در قسمت هایی از مناطق شمالی و شمال شرق مانند باجگیران، لاین، آذربایجان شرقی و غربی رویشگاه های وسیعی دارد.ارس یکی از گونه های خاص مناطق کوهستانی است که در ارتفاع بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ متر از سطح دریا دیده می شود. این گونه حتی در ارتفاع ۳ هزار و ۹۰۰ متری نظیر فیروز کوه نیز مشاهده شده است. درخت ارس از نظر آبخیزداری اهمیت زیادی دارد و می تواند در مناطق کم آب و خشک نیز رشد کند.این گونه قادر است پس از ۵ تا ۶ ماه بدون نیاز به آب، فصل خشک را تحمل کند. ارس، چوب صنعتی خوبی ندارد ولی در برابر آفات و پوسیدگی بسیار مقاوم است ودر حال حاضر تکثیر درخت ارس از طریق بذر انجام می شود ولی از طریق قلمه زنی نیز می توان آن را تکثیر کرد.
درختی است ۲ پایه از خانواده سرو یکی از معدود سوزنی برگ‌های بومی شمال ایران و درخت مقاوم و زیبای جنگلی و کوهستانی بویژه شمال کشور محسوب می‌شود. ناحیه رویشی این درخت از غرب تا شرق در امتداد دامنه‌های جنوبی رشته کوه‌های البرز و از شمال غربی تا جنوب در امتداد ارتفاعات البرز و زاگرس است. ارس درختی کوهستانی، با ارتفاع ۷ تا ۱۰ متر، برگ‌های فلسی، میوه‌های ارغوانی رنگ و قطر ۸ تا ۱۲ سانتیمتر به صورت درختچه‌های پراکنده در دل سنگ‌ها و صخره‌ها قابل مشاهده است.
صبر و مقاومت در برابر خشکی و سرما، قابلیت رویش در ارتفاعات بیش از ۳ هزار متری از سطح دریا و سرسبزی از ویژگی‌های این درخت زیباست که توسعه کاشت آن در ارتفاعات روند فرسایش خاک در کشور راکاهشمی‌دهد.
درخت ارس از نظر آبخیزداری اهمیت زیادی دارد و میتواند در مناطق کم آب و خشک نیز رشد کند این گونه قادر است پس از ۵ تا ۶ ماه بدون نیاز به آب فصل خشکی را تحمل نماید. ارس چوب صنعتی خوبی ندارد ولی در برابر آفات و پوسیدگی بسیار مقاوم است. در حال حاضر تکثیر درخت ارس از طریق بذر انجام میشود ولی از طریق قلم زنی نیز می‌توان آن را تکثیر نمود.

درخت گز:

گـََز یا گِز درختی است  کهن سال ، این درخت  به  علت  رسیدن ریشه‌اش  به  آب  سطحی زمین عمر طولانی می‌آورد، گویند که در بعضی  مناطق  گرمسیر بیش  از هزار سال عمر کرده ‌است. غالباً  بیشترین  ارتفاع ایندرخت به ۱۰ تا ۱۵ متر می‌رسد.  درخت  گز از خانوادهٔ Tamarix است و در نقاط  مختلفی از دنیا  از جمله ایران می‌روید.درختی است زیبا دارای برگهایی باریک، نوک تیز و فشرده  به هم  دارد. از شاخه‌های  این درخت ماده‌ای به خارج ترشح می‌شود که به گز انگبین موسوم است و دارای  ساکارز، موسیلاپ و پراکسید از است. و به علت شور بودن  برگهای  آن فقط  شتر و شترسانان از آن استفاده  می‌کنند ، اما  برای  تغذیهٔ  سایر حیوانات  دیگر نا مرغوب است.در ایران پنج گونه از درخت گز می‌روید: گز شاهی که گاهی از ۱۵ متر هم فراتر می‌رود، گز خوانسار یا گز انگبین که از آن انگبین تهیه می‌شود، یلقون (با اسم علمی تاماریکس پالازی) که در حوالی کرج یافت می‌شود، تاماریکس تتراندر که در حوالی شیراز می‌روید و تمیس که در جنگل‌های شمالی ایران دیده می‌شودارتفاع این درخت کوچک به ۶ تا ۱۰ متر و قطر آن به ۳۰ سانتیمتر می رسد و گاهی هم بر اثر جستهای پاجوش به صورت درختچه در می آید.گز درختی است زیبا دارای برگ هایی باریک ، نوک تیز و فشرده به هم دارد . از شاخه‌ های این درخت ماده‌ای به خارج ترشح می‌شود که به گز انگبین موسوم است و دارای ساکاروز ، موسیلاپ و پراکسیداز است و به علت شور بودن برگ های آن فقط شترسانان از آن استفاده می‌کنند، اما برای تغذیه سایر حیوانات نامرغوب است .در ایران پنج گونه از درخت گز می‌روید: گز شاهی که گاهی از ۱۵ متر هم فراتر می‌رود، گز خوانسار یا گز انگبین که از آن انگبین تهیه می‌شود، یلقون (با اسم علمی تاماریکس پالازی) که در حوالی کرج یافت می‌شود، تاماریکس تتراندر که در حوالی شیراز می‌روید و تمیس که در جنگل‌های شمالی ایران دیده می‌شود.درخت گز روغن در ۵۰۰ هکتار از اراضی سیستان و بلوچستان کاشته می شود .

درخت تاغ: Haloxylon.SP

تاغ گیاهی است به صورت درختچه ازتیره تاج خروسان (Amaranthaceae) زیرتیره اسفناجیان (Chenopodiaceae)، سرده تاغ‌ها با مقاومت  زیاد  در برابر خشکی و گرما با  سیستم  ریشه‌ای  گسترده که جهت جلوگیری از گسترش کویر از آن استفاده می‌شود. گونه‌های متعددی از جنس تاغ  وجود  دارد. در ایران سه گونه تاغ وجود دارد: ۱- سیاه تاغ(Huloxylon. Aphyllum)
۲- زرد تاغ ۳ (Haloxylon. Persicum) 3- تاغ بوته ای(Haloxylon recurvum)
البته گونه سوم از خانواده اسفناجیان به نام ترات یارمس،‌گاهی اوقات  در شمار گونه های جنس تاغ با نام تاغ بوته‌ای آورده نمی‌شود. درتاغ گلها در تمام طول شاخه پراکنده است. به لحاظ  کشت  بیشتر توصیه  می‌شود تا سیاه تاغ را درخاک‌های سنگین و رسی و شور که مقاومتر است کشت شود  این در حالی است  که زرد تاغ به خاک‌های سبک و شنی و کم آب مقاوم و برای تثبیت تپه‌های شنی به کار می‌رود.

این درخت با آب و هوای خشک وزمینهای نسبتا” شور نواحی کویری بسیار سازگار بوده و در خاکهای سبک و شنی و همچنین بر روی تپه های شنی بخوبی رشد و نمو می کند. بهمین دلیل از اهمیت بسزایی در رابطه با کویر و تثبیت شنهای روان در مناطق کویری کشور برخوردار است به علاوه چوب آن از نظر سوخت و تهیه ذغال مورد توجه بوده و همچنین در صنعت نئوپان هم مورد استفاده قرار می گیرد. درخت تاغ بدلیل حفظ رطوبت خاک موجبات رشد و نمو سایر گیاهان طبیعی را  فراهم  می آورد  بطوری  که منطقه تاغ کاری شده پس از مدتی به صورت  مرتع  مشجر در می آید که  می تواند  مورد استفاده  دامها قرار گیرد.

درخت کنار(سدر):

سدر یا ( کُنار) درختی از تیره مخروطیان که شباهت زیادی باکاج دارد، ولی از کاج بسیار تنومند تر و بلند تر می‌شود، وتا بیش از سه هزار سال عمر می‌کند. شاخه‌های درخت سدر کشیده و دوریگدیگر است. برگش مانند کاج سوزنی و میوه اش هم شبیه کاج است، چوب این درخت سفید و ضخیم ومحکم است و در برخی گونه‌های چوب کمی سرخ رنگ می‌شود. اما سدر به زبان عربی به درخت «کُنار» گفته می‌شود. همچنین در کوخرد به این درخت کنار گفته می‌شود. سدر از خانواده رامناسه و بومی جنوب ایران است .

میوه سدر:

میوه این گیاه تخم مرغی شکل و زرد رنگ و خوراکی است . این درخت دارای جثه‌ای (تنه‌ای) بزرگ ومیوه اش کوچک وقرمز رنگ وخوراکی باطم‌های ترش مطبوع وشیرین می‌باشد.در مناطق مختلف جنوب ایران به کنار مرسوم است و در کتابها به  نامهای  کنار ، سدر ، سدره، منبل داوود، سنجد گرجی ، نیم ، ضال ، ببر و شجره النبق خوانده  شد ه‌است. از قدیم  از برگ  سائیده  درخت  کنار به‌ عنوان ماده پاک کننده موی سر و بدن استفاده شده و هنوز هم استفاده از آن متداول است . برگ سائیده کنار «سدر» یا «کنار» نام  دارد . این درخت معمولاً در تمام مناطق استان هرمزگان به خوبی یافت می‌شود.

درخت آکاسیا:

این درخت با نام محلی  گبر، یکی از گیاهان  غالب  درخت و درختچه‌های  نوار ساحلی خلیج فارس و دریای عمان است. این گیاه سالیانه مقدار زیادی سر شاخه و نیام  تولید  می ‌کند که  به وسیله دامهایی مانند بز، گاو و شتر  مصرف  می‌شود. بنابراین  شناخت  مواد  مغذی  و ارزش غذایی  آن از اهمیت بالایی در نزد  دامداران برخوردار است. تحقیقات انجام  شده بر روی  سر شاخه و میوه  این  درخت  در مرکز تحقیقات  کشاورزی و منابع طبیعی هرمزگان نشان می‌دهد که سر شاخه‌های جوان آن حاوی ۶/۱۶ درصد پروتئین خام، ۴/۲ درصد چربی خام، ۳/۱۸ درصد  الیاف خام، ۸/۶  درصد خاکستر، ۷۲/۰ درصد  کلسیم  و ۲۱/۰ درصد فسفر است، همچنین با تحقیقات انجام شده در  تغذیه سر شاخه‌های  جوان و میوه  این درخت بر روی  بزهای  بومی استان هرمزگان مشخص شد که قابلیت هضم ماده خشک، پروتئین خام، الیاف خام وعصاره عاری ازازت به ترتیب در سرشاخه‌های جوان یک ساله برابر ۷۱/۵۸، ۷۰/۵۰، ۹۱/۳۷، ۱۷/۷۸ درصد ودرمیوه آن  برابر ۵۶/۶۴ ، ۴۷، ۲۹/۵۴ و ۸۵/۸۰ درصد است. به طور کلی براساس تحقیقات انجام شده می‌توان ازسرشاخه‌های جوان یک ساله و میوه آکاسیا چتری به عنوان یک مکمل مناسب پروتئینی و حتی سایر مواد  معدنی و  ویتامینی  در جیره روزانه انواع دامها استفاده نمود.این گیاه به صورت درختچه‌ای به ارتفاع ۷ ـ ۲ متر وجود دارد. تاج آن در سطح بالایی معمولاً مسطح چتری و شاخه‌های جوان آن به صورت انبوه و کرک  آلود (کرکهای کوتاه)، میوه  آن کاملاً پیچ و تاب  خورده ‌است. فصل گلدهی آن خرداد تا تیرماه و زمان رسیدن  میوه  (نیام) اواخر تیر و  شهریورماه است. این گیاه متعلق به خلیج عمانی بوده که  در نزدیکی  دریا تا  ارتفاع ۵۰۰ متر از سطح دریا  دیده  می‌شود. از این گونه توده‌های متراکمی در استان هرمزگان و در مناطق بندر سیریک، سرخون بندرعباس، بندر خمیر، سواحل بندر لنگه و تا حدودی گاوبندی دیده می‌شود. دامداران درزمستان از سر شاخه‌ها و درتابستان از میوه (نیام) آن برای تغذیه دام استفاده می‌کنند.مهم‌ترین ارزش غذایی گبر استفاده از شاخه، برگ و میوه آن بخصوص  در مناطق ساحلی استان هرمزگان به عنوان یک منبع علوفه‌ای در تغذیه دام هاست. سر شاخه‌های جوان، برگها و میوه‌ها  برای  دامها  بسیار خوش خوراک هستند.سر شاخه‌های جوان و میوه آکاسیا چتری را می‌توان در ردیف علوفه‌های مرغوب قلمداد  کرد که از نظر مواد آلی و معدنی برای دام مناسب بوده ولی  از نظر فسفر و مس  فقیر است. ترکیبات  شیمیایی  و ضریب هضمی ماده خشک و مواد مغذی سر شاخه و میوه آکاسیا  نشانگر این  است  که این  مواد خوراکی می‌تواند  در جیره غذایی دام‌ها به عنوان مکمل پروتئینی مورد استفاده  قرار گیرد  و همچنین به علت  بالا بودن  ضریب هضمی عصاره عاری از ازت آن به عنوان یک منبع خوب انرژی برای دامها محسوب شود

درخت خرما:

خُرما درختی است از تیره گرمسیری جزو تیره نخلها که میوه‌اش جزو میوه‌های سته می‌باشد یعنی تمام  قسمت بریکاری آن گوشتی و محتوی مواد  غذائی  است . دارای  هسته‌ای  سخت و پوست نازک و طعم شیرین که به شکل خوشه‌ای بزرگ از شاخه آویزان می‌گردد  و برگهای  آن  بزرگ  است. ارتفاع نخل به ۱۰ تا ۲۰ متر یا بیشتر می‌رسد.به میوهٔ نرسیده خرما، «خارَک» یا «خرک» (و در زبان عربی، «حبابوک») گفته می‌شود.درخت خرما در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، از جمله ایران  پرورش  می‌یابد. با  اینکه  خاستگاه آن را میانرودان، عربستان و شمال آفریقا ذکر می‌کنند ولی بررسی‌های علمی، آن را به گونه‌ای به  نام علمی P.H. Sivestris که در هندوستان می‌روید نسبت می‌دهند. باستانشناسان احداث نخلستان‌ها را به پنج هزار سال پیش نسبت داده‌اند زیرا نامی از آن بر لوحه‌های گلی ۵۰ سده پیش یافته‌اند.

درخت حرا:

گونهٔ‌ جنگلى حرا(مانگرو) ازویژگى‌هاى اکوسیستم سواحل جنوبى ایران است که بطورپراکنده ، ازتنگهٔ هرمزبه سمت شرق واقیانوس هند،درسواحل عمان پدید آمده ‌اند. این جنگل‌ها در سواحل خلیج ‌فارس، در اطراف بندر لافت، شمال جزیرهٔ قشم، ‌ بندر خمیر و در کانون‌هاى متراکم دیده  مى‌شوند. ابوعلى‌سینا ، دانشمند بزرگ ایرانى، درخت این جنگل‌ها را حرا نامیده است.
جنگل حرا در اطراف جزیرهٔ قشم‌، درنوارى به عرض ۵۰ تا ۵۰۰ متر کشیده شده ومحدوده‌‌اى برابر با ۱۵۰ کیلومتر و مساحتى معادل ۸۲۳۶ هکتار را در بر گرفته است. اگرآب‌هاى نواحى باتلاقى و مساحت  نقاط  خالى  منظور نشود ، مساحت واقعى  این جنگل درحدود ۶۰۱۲ هکتار میباشد. وسیع‌ترین  قسمت جنگل‌هاى حرا در آب‌هاى بندرلافت و بندرپل درشمال غربى جزیرهٔ قشم ، و در فاصلهٔ‌ ۱۴۰ کیلومترى غرب بندرعباس قراردارد. این جنگل‌هاى  ماندابى  برروى خاک‌هاى  لجنى ناشى ازرسوب  خاک‌هاى حاصل از فرسایش سواحل رشد یافته‌اند ودائماً در معرض جزرومد آب  قراردارند؛ به طورى  که در زمان جزر، ‌ درختان  و بستر لجنى آن‌ها از آب بیرون آمده و به صورت جزایرى پراکنده  نمایان مى‌شوند و در واقع مد، ‌ تمامى جنگل حرا به زیر آب رفته و ناپدید  مى‌شود. اصولاً درخت حرا درنقاطى مى‌روید که در مواقع مد دریا  به زیر آب بروند. در نقاط مرتفع‌تر بستردریا ازاین گونه درخت مشاهده نمى‌شود. درختان حرا آب شوردریا را شیرین کرده وازآن تغذیه مى‌کنند. این درختان یک دورهٔ رویشى منظم  دارند و معمولاً در اواخر تیرماه و اواسط مردادماه به گل مى‌نشینند و میوه مى‌‌دهند. گل آن‌ها زرد روشن است  و میوهٔ آن‌ها شیرین و گواراست. میوهٔ‌ این درختان بادامى شکل است و پس ازمدتى برروى پایهٔ‌ مادرى شکفته شده ودانهٔ‌ آن جوانه مى‌زند وسپس به داخل آب مى‌افتد.جریان شدید امواج، بذر گیاه  را به نواحى کم‌ حرک ‌تر دریا مى‌برد. بذر حرا  پس از تثبیت بر روى لایه‌هاى خاک دریا، رشد ونمو مى‌کند . در فاصلهٔ  بین قشم  و بندر خمیر، جریان امواج بسیار اندک است و بدین جهت، اکثر بذرها در همین نواحى رشد مى‌کنند. درخت حرا که ارتفاع آن گاهى به ۴ متر مى‌رسد و قطر تنهٔ‌ آن تا ۳۰ سانتى‌متراست، برگ‌هاى بیضوى‌شکل  شیده باقاعدهٔ انتهایى بسیارباریک دارد.برگ حراعلاوه برخاصیت خوش خوراکى براى دام ،ارزش غذایى معادل یونجه و جو دارد.ریشهٔ آن‌ها زانویى، هوایى واسفنجى و معمولاً سطحى است.البته ریشه‌هاى این درخت بالاترازسطح زمین قرارمیگیرند ودرعمل تنفس شرکت مى‌کنند.ریشه‌هاى درخت حرا به علت  تراکم  زیاد نمک در آب دریا و اشباع خاک از آب دریا، معمولاً زیاد گسترده نمى‌شوند. دامداران سنتى جزیرهٔ قشم ازبرگ این درخت براى تغذیهٔ دام وچهارپایان خود استفاده  مى‌کنند. وسعت این جنگل نسبت به گذشته یک روند کاهش را نشان مى‌دهد.براى حفظ  تعادل اکوسیستم و به منظور جلوگیرى از انهدام این جنگل‌هاى نادر جهان، ‌درسال ۱۳۵۱ منطقهٔ‌ مزبورحفاظت شده اعلام شده است. در مناطق تحت پوشش حرا که دراصطلاح خورنامیده مى‌شود،عمق آب از ۳ مترتجاوزنمى‌کند  و جنس خاک نیزبسیارشور است وبافت سنگین وقلیایى دارد. املاح موجود درخاک نیزعمدتاً از کلرید سدیم  و کلرورهاى سدیم ومنیزیم تشکیل شده‌اند. با توجه به کیفیت  و جنس  خاک  تصور مى‌رود که درختان مزبورفقط در چنین شرایطى مى‌توانند رشد و نموکنند. مساعد بودن شرایط اکولوژیکى، این جنگل‌ها را به زیستگاه  بسیار مناسب  پرندگان  مهاجر در فصول  سرد تبدیل کرده است. درسایر فصول نیز که پرندگان بومى محل مناسبى براى  زیست نمى‌یابند، به این جنگل‌ها پناه مى‌آورند.غیرازپرندگان آبزى و آبچرومهاجر،خزندگان و ماهى‌ها و حتى برخى از بندپایان  و دوکفه‌‌اى‌ها نیز در میان این جنگل‌ها مشاهده شده‌اند . لاک‌پشت‌هاى سبز و عقابى و مارهاى دریایى سمى،‌ازجمله جانداران ویژهٔ‌ اکوسیستم جنگل‌هاى  حراى ایران هستند. حواصیل بزرگ  هندى ، حواصیل  سبز و خاکسترى ، فلامینگو ، پلیکان ، انواع  سلیم، عقاب ماهیگیر،کفچه نوک ، کاکایى و انواع  دیگرى از پرندگان  دراکوسیستم‌هاى حراى ایران زندگى مى‌کنند. نقش مهم دیگر این جنگل‌ها،مناسب  بودن  بستر آن‌ها  براى تخم ‌ریزى ماهیان خلیج ‌فارس است.
جنگلهای مانگرو اکوسیتمهای  کاملا  ویژه ای هستند  که  اجتماعات  گیاهی  و جانوری آنها در ارتباط با شرایط خاصی می تواند شکل گیرد. جنگلهای حرا جنوب  ایران در نوارساحلی خایج  فارس  و دریای عمان آخرین پراکنش جنگلهای مانگرو در جنوب شرقی  آسیا  به شمارمیروند. این جنگلها از یک یا گاهی  دو گونه  مانگرو تشکیل شده و فراوان ترین گونه آن حرا است که در منطقه حفاظت شده حرا به تنهایی حضور دارد. جذر و مد آب  دریا  در سواحل  که به طور موزون و مستمر هر روز انجام  می شود درشکل گیری تنوع حیات این اکوسیستم نقش اساسی دارد.منطقه حفاظت شده  حرا که در تنگ  خوران  بین جزیره قشم ، سواحل حوزه بندر خمیرو در مصب و دلتای رودخانه مهران قرارگرفته ازسال ۱۳۵۱ انتخاب وتحت حفاظت قرارگرفته است.

گونه های مختلف طبی درختان دریایی مانگرو  :

از بین گونه های مختلف مانگروهای مختلف دردنیا گونه های ذیل استفاده های طبی دارند که مختصرا” عبارتنداز:

گونه های Acanthus ilicifolius,A.ebrateatus :از میوه این دو درخت جهت پاکیزه نمودن خون و زخم بندی و رگها کاربرد پزشکی داشته و همچنین برگهای گیاهان فوق در تسکین دردهای روماتیسمی دارند.

گونه Avicennia spp. :از این درختان کلا” صمغ و روغن دانه گونه های مختلف جنس حرا جهت زخم معده و تومورها به کار می رود.همچنین پوست این گیاه جهت درمان انگلهای پوستی و زخمهای قانقاریایی استفاده می شود. همچنین به تازگی دردرمان سوختگیها بکار گرفته می شود.

گونه Avicennia ofricana  :پوست  این درخت در درمان انگلهای پوستی و زخمهای قانقاریایی استفاده پزشکی دارد.

گونه Avicennia germinas  :این درخت در درمان زخم معده،بواسیر،اسهال و تومورها کاربرد پزشکی دارد.

گونه های Bruguiera gymnorrhiza,B.sexangula :میوه این دو درخت در چشم پزشکی مورد مصرف  دارد.

گونه های Cerbera manghas,C.odollam :مالش دادن میوه این درختان در تسکین روماتیسم مصرف دارد.همچنین دانه این درختان حاوی روغن با خواص دارویی است.شیره این گیاه هم با داشتن ماده خاص اثر مسهلی دارد.

گونه Ceriops tagal :عصاره پوست این درخت جهت متوقف نمودن خونریزی کاربرد پزشکی دارد.

گونه Excoecaria agallocah  :شیره گیاه و چوب این درخت به عنوان مسهل مصرف پزشکی دارد.

گونه Heritiera littoralis   :دانه های خرد شده این گونه دردرمان اسهال مورد استفاده قرار می گیرد.

گونه Lumnitzera spp.  :جوشانده برگهای درختان این جنس در درمان برفک (Thrush) کاربرد پزشکی دارد.

گونه Rhizophora mangle  :پوست این درخت سرشار از تانن بوده لذا، جهت توقف خونریزی به کار می رود.همچنین به علت قابض بودن در رفع اسهالهای ساده موثر واقع می گردد.درافریقای غربی ازاین درخت دررفع التهابهای گردن و اسهال خونی استفاده درمانی می کنند.شیرابه سفت شده این گیاه هم در بعضی نقاط دنیا به صورت جویدن دررفع عوارض اسکوربوت مورد استفاده قرار می دهند.

جنگلهای مانگرو درمنطقه خلیج فارس ودریای عمان :

در مناطق جزرومدی سواحل یا Littoral خلیج فارس ودریای عمان در جوار شمالی ترین مدار پراکنش این گیاهان مساحتی حدودا” ۲۰۰۰۰ هکتار از سواحل سه استان ساحلی ایران را تحت پوشش اجتماعات مانگرو است.مناطق دارای جنگلهای دریایی مانگرودرهریک از استانهای ساحلی عبارتنداز :

الف) استان بوشهر :

۱- منطقه پوزه ماشه در حوالی روستای یله گونزه و مقابل جزیره ام الکرم

۲- خور بردستان،مجاور بندردیر

۳-خور گرم و پزم در خلیج نایبند

ب) استان هرمزگان  :

۱- خورخوران،مقابل ودر مجاور بندر خمیر واقع در شمالغرب جزیره قشم از مصب    رودخانه مهران تا مقابل روستای طبل ولافت

۲- در حوزه کولغان درخورهای جلابی،حسن لنگی و مصب رودخانه شور

۳- درحوزه تیاب و کلاهی درخورهای مشدر،بهینه و کرگان

۴- درحوزه سیربک در خورهای نخل زیارت ،گارندوهو،زیارت ،کناری و کرتان

۵- درحوزه جاسک در خورهای گابریک ،جگین ومصب رودخانه های شهر نو،سواحل روستای لاش ،یکدار،سورگان و همچنین در ماندابهای رودخانه کاشی

ج) استان سیستان و بلوچستان  :

در خلیج گواتر در مصب رودخانه باهوکلات دو گونه حرا(Avicennia marina) و چندل (Rhizophora mucronata)  تنها درختان مانگرو ایران می باشند.

گونه حرا(Avicennia marina) از تیره Avicenniaceae می باشد . جدول شماره ۳ بیانگر جایگاه حرا را درطبقه بندی گیاهان  رانشان می دهد.جنس منحصربه فرد آن دارای یازده گونه وچند واریته است. این درخت که نسبت به سایر مانگروها بیشترین تحمل رادر برابر شوری  دریا  را دارد (شوری خلیج فارس ۴۵-۳۰ گرم برلیتر متغیرمی باشد) .گلهای زرد این درخت با شرایط موجود درخلیج فارس  از اواسط  اردیبهشت  تا اواخر تیرماه ظاهر شده تا به تدریج تبدیل به میوه می شوند.میوه بادامی شکل حرا معمولا” در نیمه اول شهریور به رسیدگی کامل و تولید دانه می رسد. تجزیه شاخ وبرگ حرا،میزان پروتئین آنرا معادل ۸/۱۰% ،چربی۵/۲% ،کلسیم ۴/.%وفسفراین اندامهای درخت ۱۳/.% تعیین نموده است.درختان حرا به سه صورت تولید مثل می نماید.اول تولید نشاء یا زنده زایی (Vivipary) ازخود گیاه برروی درخت،دوم ایجاد دانه وسوم هم ایجاد پاجوش از خود گیاه مادرمی گیرد(تصاویر ۳و۱).حراها فقط در جاهایی زیست می کند که دوراز اثرشدیدوکوبنده امواج دریاباشد،اولین شرط مناسب جهت رویش آنها مناطقی است که حرکات آب حداقل باشد.از طرف دیگر وجود چنین شرایط آرامی باعث میشود که رسوبات دانه ریز(عمدتا” ماسه رس وشنی)قادر به رسوب کردن برروی بستر این مناطق باشنددرنتیجه ،جمع شدن گل ولای در طول زمان در کف دریا بوده واز این جهت بستر باتلاقی حرایی (Mangrove swamps) معمولا” گلی است.در چنین بسترهایی دانه ریزی ،نفوذ اکسیژن بسیار کم بوده و درعمق خاک شرایط بی هوازی حاکم است وبدین خاطر ریشه ها جهت جذب اکسیژندرسطح قراردارندویادارای پنوماتوفور میباشند.ازانجا که دررسوبات دانه ریز مواد آلی به راحتی گرفتار می شوندلذا،بقایای پوسیده برگها وقطعات حرا به تدریج تبدیل به مواد آلی شده ودر داخل کف بستر انباشته میشوندکه درنتیجه میزان درصد مواد آلی رسوبات این منطقه بالارفته ودرنتیجه بستری مناسب جهت زیست انواع سخت پوستان کوچک ، لارو ماهیان ومیگوها بویژه گونه Penaeidae,Panulirus lobster گل خورک یا ماهی Mudskipper)) که از جنس Periophitalmus ،خرچنگها وغیره .. می شوند.عوامل محیطی محدود کننده ناحیه بندی حراها،دامنه جزرومداست.در مناطقی با حداقل دامنه جزرومدی،عرض پهنه جزرومدی نیز اندک گردیده وبالنتیجه رویش حراها نیز محدود می شود.از اینجهت متراکم ترین حراها در پهنه هایی می رویندکه دامنه جزرومد در آنها بسیار زیاد می باشد.

درخت چندل (Rhizophora mucronata)  :

این درخت  به  تیره Rhizophoraceae یکی از معروفترین  و پر تراکم ترین خانواده  گیاهی  مانگرو تعلق داشته که دارای ۴ جنس و ۱۶ گونه می باشد.پراکندگی این  گونه  سواحل  گرمسیری  آسیای شرقی  وجنوبی، افریقا و استرالیا وآمریکا را دربرمی گیرد.درایران اجتماعات درختان چندل در مساحتی  محدود در حدود ۲۰ هکتار دررویشگاه سیریک وجودداردوبا جامعه حرا،تودهای  درهم را ایجاد کرده اند.تنه این درختان صاف و پوست آن واجد برجستگیهاوشیارهای طولی وسطحی استوبرگهای آن ضخیم ،چرمیوچند ساله بوده که پس از خزان جای آن برروی شاخه باقی می ماند.گلها در گیاه مجتمع ودرانتهای شاخه دیده می شود.میوه چندل مخروطی ،چوبی ،ناشکوفا وحامل یک دانه است .چوب این درخت به علت سرشاربودن از تانن،قرمزرنگاست.باتجزیه برگ این درخت میزان پروتئین آن۷/۴% ،چربی ۷/۲% ،فیبر ۳/۱۱% ،پتاسیم۶۲/.% ومقدار سدیم۵/۳% تعیین گردیده است.

 

درباره سید امین خسروی

من سید امین خسروی دانش آموخته مهندسی آبخیزداری از دانشگاه ارومیه هستم و این تارنما رو جهت فراهم آوردن مرجعی برای دانشجویان رشته های منابع طبیعی و محیط زیست و کشاورزی با تاکید بر رشته های مرتع و آبخیزداری و جنگلداری برپاکردم. خوشحال میشم با ارائه نظراتتون و لینک ادرس ما در وبلاگ وسایتتون و ارسال پاورپوینت و تحقیقات کلاسیتون به ایمیل ما ،مارو در هر چه بهتر شدن سایت یاری کنید. ادرس ایمیل سایت: aminkhosravi1471@gmail.com

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا