خانه / جنگلداری -درخت شناسی / جنگلداری و اکوتوریسم
جنگلداری و اکوتوریسم

جنگلداری و اکوتوریسم

download (1)

گسترش فرصت ها در کشورهای در حال توسعه

ترقی و پیشرفت ناگهانی در توریسم طبیعی و اکوتوریسم، چالش ها و فرصت هائی را برای مدیریت جنگل به وجود آورده است. در دنیای بزرگ مشاغل، صنعت توریسم به طور مستقیم یا غیرمستقیم بیش از ۲۰۰ میلیون شغل (۱/۸ درصد مشاغل موجود) را دربرمی گیرد. ارزش سالیانه توریسم و مسافرت ۲/۴ تریلیون دلار آمریکا یا بیش از ۱۰ درصد کل درآمد ناخالص تولیدات جهانی را شامل می شود (۲۰۰۴,WTTC).

توریسم طبیعی، یک بخش از اکوتوریسم است و آن را می توان بخشی از یک صنعت بزرگ دانست. البته تعریف مشخص از اکوتوریسم طبیعی وجود ندارد. اما به طور کلی شامل فعالیت های فراگیری که بر جاذبه ها و دیدنی های طبیعی مربوط می شوند که شامل ورزش های صحرائی، شکار، ماهیگیری، قایقرانی و … است.

● جامعه اکوتوریسم بین المللی International Eco-tourism Society تعریفی از اکوتوریسم دارد:

مسافرت های معینی به مناطق طبیعی که شامل مناطق حفاظت شده محیط زیستی با خصوصیات معینی از مردم مناطق روستائی قدیمی و حفظ شده هستند.

 

با وجود پذیرش و مقبولیت عمومی، تعریف فوق برای جامعه آماری انواع اکوتوریسم (اندازه گیری و تعیین طول دوره و حضور توریست ها، هزینه ها، استخدام یا میزان کمک به تولید ناخالص ملی (Groos Domestic Product GDP) فراهم می آورد.

بیشتر توریسم طبیعی و تمرکز اکوتوریسم بر روی جنگل ها است. جاذبه های توریستی (وجود لانه های زیبا و گوناگون از پرندگان بر روی تاج درختان، مناظر زیبای حیات وحش، پیاده روی در جنگل، وجود مناطق جذاب و بی نظیر در آن) بر روی میزان رشد این بخش اثر دارد و همچنین تأثیر ویژه ای بر روی سرنوشت جنگل ها و نحوه استفاده از آنها خواهد داشت.

به هر حال اکوتوریسم یک حرفه بسیار مناسب برای عصر پیش روی ماست و بیشتر بررسی ها، آن را پرترقی ترین بخش صنعت می دانند. طبق گزارشات (۱۹۹۲, Fillion, Foley and Jacquemot) بیش از ۴۰ تا ۶۰ درصد از کل توریست های بین المللی، توریست های طبیعی هستند (Ananthas Wamy, 1994; Yleumorom, 1994). طرفداران محیط زیست و متخصصان توسعه، گسترش وسیع و مناسب و امکانات توریسم را با توجه به پتانسیل منطقه در دو زمینه حفاظت و توسعه روستائی و محلی (به ویژه در مناطقی که بهره برداری محدود شده یا نامناسب می باشد) مدنظر قرار داده اند.

بسیاری از مردم درک کرده اند که اکوتوریسم قادر به توسعه و هدایت فواید محیط زیست، اجتماع، فرهنگ و اقتصاد محلی و ملی است. همچنین اکوتوریسم فرصتی را برای مردم فراهم می آورد که بتوانند از جنگل ها و حیات وحش (بدون استخراج منابع و یا تخریب محیط زیست) به طور صحیح استفاده نمایند و یک دستاورد قوی و مؤثر بری حفاظت منابع با استفاده از مدیریت مناسب ایجاد می کند. اکوتوریسم می تواند باعث افزایش درآمد و اشتغال برای مردم محلی شود. اکوتوریسم و پتانسیل های آن می تواند یک سرمایه در هر نقطه از جهان باشد.

اکوتوریست ها، جستجوگران، علاقمندان طبیعت در حالت ابتدائی و قدیمی هستند که به مناطق دور و منطق کم رفت و آمد و بکر مسافرت می کنند.

در پروژه Nam Ha Ecotourism یونسکو در کشور جمهوری دومینیکن، از هر توریست که وارد قبیله و منطقه روستائی خاص شده ۵/۰ دلار گرفته و آن را صرف خرید دارو و آموزش برای مردم منطقه می کنند. همچنین نیروهای حیل روزی ۵ دلار برای راهنمائی توریست ها و هدایت آنها به مناطقی جنگلی زیبا و حیات وحش دریافت می کنند. این درآمدها میزان بهره برداری ناصحیح و شکار را در منطقه کاهش داده و باعث بهبود شرایط منطقه و مردم محلی شده است.

برخی از توریست های حرفه ای و پخته در مناطق طبیعی می توانند یک تأثیر مخرب داشته باشند. بدون نظارت بر آنها می توان نتیجه ای از قبیل تخریب محیط زیست، از هم گسیختگی ساختار اجتماعی و کاهش میزان سود اقتصادی برای مردم محلی را انتظار داشت.

مطالعات نشان می دهد که اکوتوریسم در گذشته با مشکلاتی از قبیل ترس از حیات وحش و حیوانات وحشی، از هم پاشیدگی الگوهای آزاد و ولد، تغییرات رفتار حیات وحش رو به رو بوده است (۲۰۰۴، Ananthaswamy).

● ملاحظات زیست محیطی

ملاحظات باید به گونه ای باشد که حضور توریست ها در مناطق مختلف و اسکان آنها باعث تخریب فیزیکی مناظر و جاذبه های گردشگری نشود. برای مثال مشکلاتی مثل تولید و پراکنده کردن زباله، قطع ردختان برای سوخت و ایجاد راه های ارتباطی و پناهگاه ها در بسیاری از پارک ها و مناطق حفاظت شده جنگلی، قابل مشاهده است.

استفاده بیش از حد بازدیدکنندگان باعث فرسایش راه ها و ساحل رودخانه ها، آلودگی آب، تخریب پوشش گیاهی و از بین رفتن گونه ها شده است. مشکلات به وجود آمده را می توان ناشی از عدم برنامه ریزی صحیح، نقص و کمبودها برای توسعه و ابزارهای مدیریتی، ناکافی بودن نظارت ها و ارزیابی ها و مکانیسم های کنترل، کاهش مشارکت (افراد بومی که در نزدیک منطقه یا داخل هستند) و منحرف کردن امکانات و سرمایه های دولتی و جوامع محلی دانست.

در برنامه ریزی صحیح مدیریتی، همه پتانسیل های مؤثر توریسم بر اکوسیستم می بایست مورد ارزیابی قرار گیرد (نه فقط موارد سطحی و خاص باعث جذب توریست ها بر منطقه شوند).

اطلاعات پایه و خام نیز برای ارزیابی و پایش تغییراتی که بر توسعه این صنعت مؤثر است، ضروری به نظر می رسد.

مفهوم انتقال ظرفیتی (Carrying capacity) نیز با مؤلفه های فیزیکی، اجتماعی، اکولوژیکی، می بایست مورد توجه قرار گیرد. در سال های اخیر در طراحی و ساخت و مدیریت مناطق توریستی پیشرفت های جمعی قابل ملاحظه ای صورت گرفته است. چنین برنامه ای شامل استفاده از ترکیبات و امکانات مدیریتی محلی و بومی، جلوگیری از پخش و انهدام زباله ها، حفاظت از آب، انرژی خورشیدی و آبی است.

این برنامه همچنین یک نقش حساس و مهم در حفاظت از محیط زیست از طریق تخمین و اطمینان توریست ها (و عدم تجاوز آنها بر مناطق حساس)، حفاظت گیاهان در حال انقراض یا تجدید شده و جلوگیری از اختلال در حیات وحش بازی می کند. موفقیت اکوتوریسم نیازمند راهنمائی و آموزش مدیران و نیروهای مؤثر بر رفتار توریست ها است.

● ملاحظات اجتماعی فرهنگی

انواع “توریسم (که اکوتوریسم هم شامل آن می شود) شامل فرصت هائی با پتانسیل هائی برای افراد و فرهنگ های گوناگون، برای تغییر دیدگاه ها، توسعه، روابط دوستانه، کسب دستاوردهای جدید و خوب از دیگران است. طرف دیگر توریسم می تواند باعث تضادهای آشکار، ایجاد اختلاف فرهنگی (به ویژه زمانی که توریست های ثروتمند از مناطق فقیر و توسعه نیافته بازدید می کنند) شود.

اگر اکوتوریسم کنترل نشود می تواند به سرعت بر روی ساختمان اجتماعی و روستاهای حاشیه جنگل و افراد بومی منطقه و فرهنگ آنها تأثیرگذار و مخرب باشد. همچنین تورم قیمت های محلی از بین رفتن زمین های اجدادی، تغییرات ارزشی و رفتاری، رفتارهای ضداخلاقی، گسترش ناهنجاری ها و فساد از پیامدهای دیگر آن است.

بسیاری از مردم بومی در کشورهای در حال توسعه، یک تجربه سطحی از تأثیر اقتصاد محلی در این زمینه دارند. بسیاری از این افراد برای گرفتن پول از توریست ها از یکیدگر پیشی می گیرند، آنها معمولاً راهنماهای ساده و روستائی و کم اعتباری هستند. در آمد آنها در بسیاری از زمان ها بالاتر از یک فرد روستائی که به کار خود در منطقه مشغول است، باشد و احتمالاً باعث دشمنی و حسادت می شود. دیگر نتایج منفی آن شامل گدائی (و درخواست پول) و دشمنی با توریست ها است.

● ملاحظات اقتصادی

میزان و حدی که اکوتوریسم قادر به حفاظت از جنگل ها و توسعه مناطق روستائی می باشد بستگی به میزان درآمد برای مدیریت پارک ها و دیگر زمین های جنگلی و جلوگیری از عملیات های مخرب است.

درباره سید امین خسروی

من سید امین خسروی دانش آموخته مهندسی آبخیزداری از دانشگاه ارومیه هستم و این تارنما رو جهت فراهم آوردن مرجعی برای دانشجویان رشته های منابع طبیعی و محیط زیست و کشاورزی با تاکید بر رشته های مرتع و آبخیزداری و جنگلداری برپاکردم. خوشحال میشم با ارائه نظراتتون و لینک ادرس ما در وبلاگ وسایتتون و ارسال پاورپوینت و تحقیقات کلاسیتون به ایمیل ما ،مارو در هر چه بهتر شدن سایت یاری کنید. ادرس ایمیل سایت: aminkhosravi1471@gmail.com

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا