خانه / سیاست وقوانین منابع طبیعی / مدیریت منابع طبیعی درایران
مدیریت منابع طبیعی درایران

مدیریت منابع طبیعی درایران

مدیریت منابع طبیعی درایران :نقاط قوت – نقاط ضعف – راهکارها و…

مشکلات مدیریت منابع طبیعی در ایران را می توان از سه دیدگاه حوزه فعالیت، حقوق و قوانین و تشکیلات و سازمان بررسی نمود.

الف- حوزه فعالیت : در حوزه فعالیت مشکلاتی مانند عرصه کاری بسیار وسیع، در برگیرنده اقشار مختلف شهری، روستایی و عشایری، تامین کننده مواد اولیه محصولات دامی، صنعتی و دارویی، عدم تعادل تعداد دام و ظرفیت مرتع، تعدد بهره برداران از عرصه، عدم آمایش سرزمین و غیره اشاره نمود.

ب- حقوق و قوانین : از جنبه حقوق و قوانین می توان به عواملی مانند: تضاد ، ناهمخوانی و نارسایی قوانین( عدم همخوانی قوانین و مقررات دستگاههای اجرایی مختلف و نبودن پشتوانه اجرایی) و عدم ثبات حقوق متعلق به بهره برداران از منابع طبیعی،موازی کاری دستگاهها و غیره

ج- از جنبه تشکیلات و سازمان

مدیریت منابع طبیعی در ایران(چالشها و راهکارها)

مشکلات مدیریت منابع طبیعی در ایران

مشکلات مدیریت منابع طبیعی در ایران را می توان از سه دیدگاه حوزه فعالیت، حقوق و قوانین و تشکیلات و سازمان بررسی نمود.

الف- حوزه فعالیت : در حوزه فعالیت مشکلاتی مانند عرصه کاری بسیار وسیع، در برگیرنده اقشار مختلف شهری، روستایی و عشایری، تامین کننده مواد اولیه محصولات دامی، صنعتی و دارویی، عدم تعادل تعداد دام و ظرفیت مرتع، تعدد بهره برداران از عرصه، عدم آمایش سرزمین و غیره اشاره نمود.

ب- حقوق و قوانین : از جنبه حقوق و قوانین می توان به عواملی مانند: تضاد ، ناهمخوانی و نارسایی قوانین( عدم همخوانی قوانین و مقررات دستگاههای اجرایی مختلف و نبودن پشتوانه اجرایی) و عدم ثبات حقوق متعلق به بهره برداران از منابع طبیعی،موازی کاری دستگاهها و غیره

ج- از جنبه تشکیلات و سازمان

عدم تناسب اعتبارات، امکانات و … با وظایف، عدم ثبات مدیریت، ضعف جایگاه منابع طبیعی در تشکیلات دولتی، تعدد مدیریت در عرصه های منابع طبیعی بخصوص در زمینه بهره برداری، سلیقه ای برخورد کردن برخی مدیران و عدم وجود برنامه مدون، نبودن نیروی متخصص در جایگاه مناسب برای استفاده بهینه از نیروها و عدم رعایت شایسته سالاری،عدم ارتباط مناسب بین تحقیق ،آموزش و ترویج و نهایتا اجرای برنامه ها، کاربردی نبودن برخی مطالعات منابع طبیعی، ضعف آموزش بهره برداران،دیوانسالاری، کمرنگ کردن مشارکت مردم و بهره برداران در مدیریت، کمرنگ بودن نظارت( از نظر بودجه و جایگاه تشکیلاتی)، قربانی شدن اعتبارات طرحها به علت نارسا بودن اعتبارات جاری،عدم مبادله به موقع موافقتنامه طرحها بین دستگاه اجرایی با دستگاههای مجری برنامه و بودجه و غیره

نقاط قوت

نقاط قوت در منابع طبیعی را می توان در زیر بخشهای مدیریتی، تخصصی، امکانات و فعالیتها بررسی نمود.

الف- مدیریت

۱- وجود مدیران متخصص در رشته های منابع طبیعی ۲- استفاده از تجارب و نوع مدیریت سیال جهاد سازندگی ۳- وجود سیستم کنترل و ارزشیابی طرحها و پروژه ها در پایان سال ۴- انتخاب نمونه های مردمی مجری طرحهای منابع طبیعی ۵- استفاده از قوانین و مقررات جاری به نحو احسن و بهره گیری از ضابطین خاص و عام دادگستری برای برخورد با متخلفان ۶- قانونمندی منابع طبیعی در راستای حفاظت ۷- اعتقاد و قبول کارشناسان و مسئولین به نقاط ضعف دستگاه ۸- وجود انگیزه جلب مشارکت مردم در راستای رسیدن به اهداف مدیریت منابع طبیعی نامفهوم ۹- تجربه بیش از ۸۰ سال در مدیریت

ب- تخصص و تجربه

وجود کارشناسان علاقمند، مجرب و با توانایی کافی در زمینه کاری

ج-امکانات

۱- وجود دانش بومی بهره برداران سنتی جوامع روستایی و عشایری۲- فراهم بودن ابزار کاری و امکانات

د-فعالیت ها

۱- اجرای طرحهای مرتعداری، جنگلداری و آبخیزداری۲- برگزاری سمینارها و همایش های درون و برون مرزی در ارتباط با منابع طبیعی تجدید شونده ۳- اجرای پروژه کنترل ورود دام به اراضی مرتعی و جنگلی در بخشی از عرصه های منابع طبیعی ۴- ارائه الگوهای متعدد موفق ۵- موفقیت نسبی در حفظ و پایداری منابع آب و خاک.

نقاط ضعف

نقاط ضعف در منابع طبیعی را می توان در زیر بخشهای مدیریتی، ارتباطات، بستر و عرصه کار، تشکیلاتی و حقوقی، نیروهای انسانی و فعالیتها بررسی نمود.

الف- مدیریت

۱- نداشتن تجربه کافی و نگذراندن سطوح مختلف تشکیلاتی بخشی از کارگزاران منابع طبیعی ۲- نداشتن اعتبارات متناسب با عرصه وسیع کاری ۳- نداشتن سیاستهای کلان و برنامه های بلند مدت۴- عدم ثبات مدیران و سرپرستان۵- سلیقه ای بودن مدیریت در مقاطع مختلف۶- کاهش اعتبارات عمرانی و اصلاحی در سالهای اخیر۷٫تمکین از مدیران مافوق در اجرای فرامین بعضا مضر منابع طبیعی

ب- ارتباطات

۱- – ضعیف بودن جایگاه آموزش و ترویج در ارتباط با مردم

ج- بستر و عرصه کار

۱- شکنندگی شرایط اکولوژیک به دلیل شرایط اقلیمی خشک و نیمه خشک۲- عدم استفاده از پتانسیلهای موجود

د- تشکیلاتی و حقوقی

۱- مداخله بیش از حد دولت به دلیل ملی شدن منابع طبیعی ۲- نابسامانی و بهم ریختگی نظامهای بهره برداری عرفی ۳- وجود مدعیان گوناگون مداخله بدلیل گستردگی و ویژگیهای منابع و تعدد مدیریت در عرصه ۴- تضاد قوانین مرتبط ۵- عدم وجود برنامه مشخص ۶- عدم ثبات مالکیت بر عرصه ۷- ضعف توان کمی ( تناسب اعتبارات، امکانات و …) و کیفی و تشکیلاتی متولی با وظایف ۸- ضعف جایگاه منابع طبیعی در دولت ۹- عدم اجرای دقیق قوانین و مقررات ۱۰- برخورد ضعیف قوه قضائیه با متخلفین در برخی موارد ۱۱- عدم اهمیت به جایگاه کارشناسان حقوقی.

ذ- نیروهای انسانی

۱- روند کار بصورت مقطعی بوده و از هم گسسته بوده و یک روند تکاملی را طی نکرده است. ۲- قرار نداشتن نیروی کار در جایگاه واقعی خود با توجه به رشته تخصصی و توان کاری ۳- نداشتن نیروهای کیفی و حفاظتی و عدم جایگزینی آنها۴- عدم تامین نیازهای پرسنلی

ر- فعالیت ها

۱- عدم واگذاری صحیح اراضی منابع بر اساس توان اکولوژیکی عرصه ها ۲- اعمال موازی کاری در امور اداری و اجرایی ۳- عدم وجود بانک اطلاعاتی جامع( دسترسی به آمار و اطلاعات دقیق و مورد نیاز) و دسترسی نداشتن به نتیجه تحقیقات کاربردی ۴- نداشتن امکانات کافی در امر حفاظت و ارزیابی ۵- عدم وجود نظارت دقیق بر حفاظت و قرق ۵- واگذاری عرصه های منابع طبیعی و توجه ضعیف به استعداد آنها ۶- عدم بهره برداری صحیح از مطالعات انجام شده و کاربردی نبودن غالب مطالعات.

راهکارهای رفع مشکلات مدیریت منابع طبیعی

مطالعات و نظرات متخصصان امر نشان می دهد که برای رفع مشکلات فوق می توان راهکارهایی را در بخشها و به شکل زیر بیان نمود.

الف- قوانین

۱- تهیه و تصویب و اجرای قوانین منسجم۲- جامع نگری در تدوین قوانین و مقررات منابع طبیعی.

۳- اصلاح و حذف قوانین مغایر در امر منابع طبیعی،۴- ضمانت واگذاری بهره برداری از عرصه های منابع طبیعی کشور بر اساس قوانین طرحهای مدون ، و در نهایت ۵-بازنگری لایحه جامع منابع طبیعی توسط اساتید و دلسوزان واقعی این عرصه و عودت آن به مجلس جهت تصویب نهایی.

ب- سازمان و مدیریت

۱- مدیریت و استراتژی واحد و اعمال مدیریت از دیدگاه جامع نگری ۲- تلاش در جهت تبدیل سازمان به وزارتخانه و یا معاونت رئیس جمهوری و مشخص کردن متولی برای عرصه های منابع طبیعی که سایر ارگانها را تحت پوشش قرار دهد.۳- تدوین یک برنامه جامع و بلند مدت با قابلیت انعطاف۴- بکارگیری نیروی متخصص در جایگاه خود و بکارگیری تجارب افراد ۵- استفاده ارگانهای اجرایی از نتایج تحقیقات منابع طبیعی۶- تربیت متخصصین ویژه منابع طبیعی ۷- تجهیز سازمان به تکنولوژی روز۸- حذف مدیریت های موازی۹- تامین اعتبارات کافی و وافی بر اساس دیدگاه های کارشناسی و طرحهای ارائه شده۱۰- برنامه ریزی در جهت دسترسی به اطلاعات صحیح

ج- اقدامات

۱- خروج دام مازاد ( با اجرای دقیق طرحهای مرتعداری تبدیل شیوه های سنتی دامداری به نیمه صنعتی توسعه کشت نباتات علوفه ای و …) ۲- توسعه تعاونی های مرتعداری،آبخیزداری و NGOها۳- تدوین برنامه جامع همه سونگر و منطبق بر آمایش سرزمین۴- شناخت و بکارگیری شیوه های مختلف ارتقاء سطح فرهنگ عمومی۵- تلاش در جهت جلب مشارکت های مردمی۶- برخورداری از تکنولوژی و دستیابی به اطلاعات روز ۷- مدیریت واحد در امر بهره برداری از منابع طبیعی تجدید شونده۸- تحصصی کردن مدیران در امور کاری۹-بررسی اقدامات صورت پذیرفته در هفته منابع طبیعی توسط کمیته های خاص و ارایه برنامه های جدید

د- فرهنگی و اجتماعی و سیاسی

۱- تبدیل فرهنگ منابع طبیعی به معارف عمومی۲- بهره برداری مناسب تر از عرصه ها ۳- حکومت برنامه نه سلیقه ۴- عدم اعمال نفوذ سیاسی در اجرا

در نهایت امید است مطالب ارایه شده مورد توجه مسولان ذیصلاح قرار بگیرد.

درباره سید امین خسروی

من سید امین خسروی دانش آموخته مهندسی آبخیزداری از دانشگاه ارومیه هستم و این تارنما رو جهت فراهم آوردن مرجعی برای دانشجویان رشته های منابع طبیعی و محیط زیست و کشاورزی با تاکید بر رشته های مرتع و آبخیزداری و جنگلداری برپاکردم. خوشحال میشم با ارائه نظراتتون و لینک ادرس ما در وبلاگ وسایتتون و ارسال پاورپوینت و تحقیقات کلاسیتون به ایمیل ما ،مارو در هر چه بهتر شدن سایت یاری کنید. ادرس ایمیل سایت: aminkhosravi1471@gmail.com

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا