خندق ها ۲

خندق ها ۲

گسترش خندق ها :

 

فرسایش ورقه ای : باعث برداشت لایه نازکی از خاک در زمین شیب دار

میشود و در جایی که سرعت رواناب سطحی حدود ۰.۳ تا ۰.۶ متر بر ثانیه باشد

روی میدهد. با این حال در اغلب موارد فرسایش پاشمانی سبب جداسازی ذرات

و جابجایی آنها به پایین دست میگردد. به زحمت میتوان طی دوره کوتاهی

فرسایش ورقه ای را محاسبه نمود.زیرا فرسایش ورقه ای فرآیندی تدریجی است.

ولی در دراز مدت میتوان اثرات این فرسایش را به شکل بیرون زدگی ریشه

گیاهان و از بین رفتن لایه سطحی خاک مشاهده نمود .

فرسایش شیاری: این فرسایش با برداشت خاک توسط جریان های سطحی

شکل میگیرد.جریان های سطحی معمولا در کانال های کوچک و کم عمق جاری

میگردند.

عمق این کانال ها کمتر از ۳۰ سانتیمتر میباشد. چون سرعت جریان سطحی

در فرسایش شیاری بیشتر از فرسایش ورقه ای است در نتیجه قدرت فرسایش

جریان شیاری بیشتر میباشد. به دلیل ابعاد کو چک کانال ها میتوان با شخم زنی

یا کشت گیاهان به مبارزه با این فرسایش پرداخت.

خندق ها : در جایی که شیارهای کوچک به هم ملحق شوند خندق ها ایجاد

میگردند به شرطی که عمق شیار تشکیل شده از ۳۰ سانتیمتر بیشتر شود.

نرخ فرسایش خندق ها بستگی به ویژگی های تولید رواناب در حوزه آبخیز دارد:

مساحت زهکشی ،خصوصیات خاک ،مسیر رواناب، ابعاد و شکل خندق و شیب

کانال خندق .خندق ها بسیار مخرب هستند و به دلیل عمق زیاد ، نمیتوان با

شخم رنی یا کاشت گیاهان با این نوع فرسایش مبارزه کرد.

یک خندق در سه مرحله شکل میگیرد:

فرسایش آبشاری ( Waterfall) ، فرسایش کانالی در راستای بستر خندق و لغزش

در کناره های خندق. بررسی هایی که به منظور کنترل خندق ها انجام میگیرد

باید بر اساس پیشرفت این سه مرحله بنیان شود.

۱- فرسایش آبشاری :

فرسایش آبشاری شامل ۳ مرحله میباشد :

۱- مرحله اول : در ابتدا فرسایش ورقه ای به فرسایش شیاری تبدیل میشود .

سپس شیارها ها عمیق میشوند تا جایی که به افق ‌B خاک برسند.

۲- مرحله دوم : خندق به افق C رسیده و مقداری از مواد مادری ( Parent material)

برداشته میشود.سرخندق اغلب در جایی شکل میگیرد که آب جاری از بالا دست

به کف گالی ریزش کند.

۳- مرحله سوم: ریزش آب به کف گالی باعث کنده شدن کف میشود .کنده شدن

هم به طور مستقیم و هم از طریق پاشمان ذرات انجام میگیرد.هنگامی که عمق

حفره کنده شده زیاد شد،سر خندق شروع به ریزش میکند.این روند بارها و بارها

تکرار میشود و سرخندق به سمت عقب (بالادست حوزه آبخیز )پیش میرود.به این

فرآیند ، پیشرفت سرخندق( gully-head advancement) میگویند.

در حالی که سر خندق پیشروی میکند ،کانال های های جانبی دیگری شکل میگیرد .

این کانال ها خندق های جدیدی میسازند .ایجاد شاخه های جدید آنقدر گسترش

میابد تا شبکه خندق یا سیستم چند خندقی ، تمامی حوزه آبخیز را در برگیرد.

۲- فرسایش کانالی در راستای بستر خندق:

این نوع فرسایش در حقیقت شستشو و سایش کف و کناره های خندق توسط

آب جاری میباشد .طول کانال خندق به هنگام پیشرفت سرخندق به سمت

بالا دست ، افزایش میابد.در این هنگام به دلیل فرسایش کانالی خندق عمیقتر و عریض تر

میگردد.در برخی موارد کانال اصلی خندق به ۱ کیلومتر نیز میرسد.

۳- لغزش کناره های خندق :

دلیل اصلی لغزش کناره های خندق ، فرسایش کانالی میباشد.در فصول بارندگی

وقتی خاک اشباع میگردد،کناره های خندق توسط فرسایش کانالی شسته شده

( پنجه لغزش و در برخینوشته ها پاشنه لغزش شسته میشود .مهران). و توده بزرگی

از خاک، مستعد ریزش میگردد.

همچنین مناطقی که یخزدگی و آب شدگی متناوب دارند ، مستعد لغزش کناره های

خندق هستند.

۳ مرحله ای که در بالا ذکر گردید همواره ادامه میابد ؛مگر اینکه خندق با سازه های

کنترل خندق یا تجدید پوشش گیاهی تثبیت گردد.

منبع: Fao watershed mangement

PRINCIPLES OF GULLY CONTROL

 

 

 

درباره سید امین خسروی

من سید امین خسروی دانش آموخته مهندسی آبخیزداری از دانشگاه ارومیه هستم و این تارنما رو جهت فراهم آوردن مرجعی برای دانشجویان رشته های منابع طبیعی و محیط زیست و کشاورزی با تاکید بر رشته های مرتع و آبخیزداری و جنگلداری برپاکردم. خوشحال میشم با ارائه نظراتتون و لینک ادرس ما در وبلاگ وسایتتون و ارسال پاورپوینت و تحقیقات کلاسیتون به ایمیل ما ،مارو در هر چه بهتر شدن سایت یاری کنید. ادرس ایمیل سایت: aminkhosravi1471@gmail.com

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

کد امنیتی مقابل را وارد نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

رفتن به بالا